ရန်ကုန် –ဒုတိယအိမ်ထောင်မှ ခင်ပွန်းသည်တစ်ယောက် ၎င်း၏မိဘများအိမ်တွင် ၂၀၁၃ ခုနှစ်အတွင်း ကွယ်လွန်ပြီး နှစ်ပတ်အကြာတွင် ခင်ပွန်းသည်၏မိဘသားချင်းများက ခင်ပွန်းသည်သည် HIV/AIDS ဖြင့် ဆုံးခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဒေါ်ချိုအား ဖုန်းဆက်အကြောင်းကြားလာသည်။ သူ့ကိုလည်း သွေးစစ်ကြည့်ရန် ပြောသွားသေးသည်။
နေပူကျဲတဲအောက်မှာပင် ဒေါ်ချိုတစ်ယောက် သွေးစစ်ခံရန် ဆေးခန်းတစ်ခုသို့ အပြေးသွားရောက်ခဲ့ပုံကို ယခုထိ ကောင်းကောင်းမှတ်မိနေဆဲ။ ရောဂါပိုးမရှိဟု အဖြေထွက်လာတော့မှ ဒေါ်ချိုတစ်ယောက် သက်ပြင်းချနိုင်ခဲ့တော့သည်။
သို့သော် နောက်ပိုင်း ကိုယ်အလေးချိန် လျော့ကျလာသလို မကြာခဏလည်း ပိုပြီးနေထိုင်မကောင်းဖြစ်လာတော့ ဒေါ်ချိုလည်း ပြီးခဲ့သည့်စက်တင်ဘာလအတွင်း နောက်တစ်ကြိမ် သွေးစစ်ကြည့်သည်။ သည်တစ်ခါတော့ အဖြေက ပိုးရှိသည်ဟု ထွက်လာသည်။
“ရောဂါဖြစ်မှန်းသိသိချင်းမှာ စိတ်မကောင်းဖြစ်သလို ဝမ်းလည်းနည်းမိတယ်” ဟု ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး လှိုင်သာယာမြို့နယ်နေ အသက် ၄၃ နှစ်အရွယ် ဒေါ်ချိုက ပါးပြင်ပေါ်သို့ လိမ့်ဆင်းလာသည့် မျက်ရည် စများကို လက်ဖမိုးဖြင့် သုတ်ရင်းပြောသည်။ ယခင်က ဒေါ်ချိုသည် အိမ်အနီးအနားမှာပင် အထည်ဆိုင်ဖွင့်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ရောဂါဖြစ်သည်ဟု သိသိချင်း နှစ်ရက်မြောက်သည့်နေ့၌ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦး ဖွင့်လှစ်ထားသည့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး တောင်ဒဂုံမြို့နယ်ရှိ NAC & NLD AIDS Center ခုခံအားကျဆင်းမှုကူးစက်ရောဂါ ကာကွယ်ရေးနှင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး ဂေဟာသို့ ရောက်ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ၎င်းကပြောသည်။
ဒေါ်ချို၏ မိသားစုက လိုအပ်သည့် အသုံးစရိတ်များကို ထောက်ပံ့ပေးသော်လည်း အိမ်တွင် ညီမဖြစ်သူ၏ ကလေးငယ်ရှိခြင်းကြောင့် ဒေါ်ချို့မိသားစုဝင်များက ကလေးငယ်အား ရောဂါကူးစက်မည်ကို စိုးရိမ်ခြင်းကြောင့် ဒေါ်ချိုအားအိမ်ပြန်မခေါ်ခဲ့ပေ။
ဒေါ်ချို့တွင် ပထမအိမ်ထောင်ဖြင့်ရသည့် အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်သမီးလေးတစ်ယောက်ရှိပြီး ဂေဟာရောက်ရှိချိန်မှ စတင်၍ ယနေ့အချိန်အထိ လာရောက်တွေ့ဆုံခြင်းမရှိကြောင်း ပြောကြားသည်။
“သမီးက တစ်ခေါက်မှ လာမတွေ့ဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဖုန်းနဲ့တော့စကားပြောတဲ့အတွက် တော်သေးတာပေါ့” ဟု ၎င်းကပြောသည်။
ထိုဂေဟာတွင် ဒေါ်ချို့လိုပင် မိသားစုကလက်မခံသည့် HIV/AIDS ရောဂါဝေဒနာရှင်ပေါင်း ၃၀၀ ရှိနေသေးသည်။ ရောဂါကုသမှုခံယူရမည့်လူအားလုံး၏ သုံးပုံတစ်ပုံသာ ဆေးဝါးကုသမှုရရှိခဲ့သည့် လွန်ခဲ့သောနှစ်များကနှင့်စာလျှင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ HIV/AIDS ရောဂါဝေဒနာရှင်များ၏ ဂရုစိုက်ခံရမှု အခြေအနေမှာ အထူးတိုးတက်ကောင်းမွန်လာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၁ ခုနှစ်က HIV/AIDS ဝေဒနာရှင်ပေါင်း ၂၁၀,၀၀၀ ခန့် ရှိကြောင်း၊ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ၏လမ်းညွှန်ချက်များနှင့်အညီ ART ဆေးသောက်သုံးရန် လိုအပ်နေသူ HIV ပိုးရှိသူအရေအတွက် ၁၆၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့် ရှိကြောင်း MSF ခေါ် နယ်စည်းမထားဆရာဝန်များအဖွဲ့(Medecins Sans Frontieres) ၏ထုတ်ပြန်ချက်အရ သိရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ART ဆေးဝါးလိုအပ်ချက်များကို နှစ်ရှည်လများထောက်ပံ့လာခဲ့သည့် MSF က ဆေးဝါး ထောက်ပံ့နေသူပေါင်း တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ၃ သောင်းခွဲ ရှိပြီး ရန်ကုန်မြို့ တစ်မြို.တည်းတွင် ၁၇,၀၀၀ ဝန်းကျင်ရှိကြောင်း MSF ရန်ကုန်ဌာန၏ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးကဆိုုသည်။
ယခုတိုင်းနဲ့ ပြည်နယ်တိုင်းရှိအစိုးရဆေးရုံအများစုတွင် ART/ARV ဆေးထုတ်ယူနိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း MSF မှ ဆရာဝန် တစ်ဦးဖြစ်သူ ဒေါက်တာစိုးရတနာက ပြောသည်။ သို့သော် ထိုအချက်နှင့် ပတ်သက်၍ တရားဝင်ကိန်းဂဏန်းများ မထွက်ပေါ်သေးပေ။
ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့ရောက်တိုင်း ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ကမ္ဘာ့ခုခံအားကျဆင်းမှုကူးစက်ရောဂါနေ့ကို ကျင်းပကြသော်လည်း၊ ထို ရောဂါနှင့်ပတ်သက်၍ အဖွဲ့အစည်းများအနေဖြင့် ပညာပေးအစီအစဉ်များ ပြုလုပ်နေသော်လည်း ယနေ့အချိန်ထိ လူ့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုများရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ HIV ပိုးရှိသူသည် အလိုလိုလူရာမဝင်ဆန့် ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။
နှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင်ပင် စီမံခန့်ခွဲမှုအလွဲများကြောင့် ဆိုးရွားခဲ့ရသည့်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု စနစ်တစ်ရပ်လုံးကိုသာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးမဟုတ်ဘဲ အသိမှားယွင်းခြင်းနှင့် ရှေးရိုးစွဲ အယူအဆများ ကျန်ရှိသေးခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်လာသည့် ရောဂါသည်များအပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံလိုသည့် စိတ်များကိုပါ တိုက်ဖျက်ရမည့် တာဝန်ကြီးတစ်ရပ်က အစိုးရအတွက် ကြီးမားလှသည့် စိန်ခေါ်မှုကြီး တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးတွင် နေထိုင်သည့် အသက် ၄၈ နှစ်အရွယ် ဒေါ်စိန်မြင့်တို့ သားအမိနှစ်ဦးလည်း HIV ရောဂါဖြစ်ပွားနေသည်ကို သိရှိချိန်မှစတင်၍ ပတ်ဝန်းကျင်၏ ပစ်ပယ်ခြင်းဒဏ်ကို ခံခဲ့ရသည်။
“ဒီရောဂါဖြစ်တဲ့ အချိန်ကစပြီး ရွာထဲက ဘယ်အိမ်ကမှ နေ့စားလုပ်ဖို့ မခေါ်တော့ဘူး” ဟု ဒေါ်စိန်မြင့်ကပြောသည်။
ရောဂါဖြစ်ပွားနေသည်မှာ သုံးနှစ်ဝန်းကျင်ခန့်ရှိပြီး သားအမိနှစ်ဦးအနေဖြင့် မိမိခြံထဲတွင်သာ သီးနှံပင်များကို စိုက်ပျိုးစားသောက်နေရကြောင်း ရှင်းပြသည်။
“အလုပ်မရှိတော့ ပိုက်ဆံမရှိဘူးလေ။ တစ်ခါတလေ စားရေးသောက်ရေး အရမ်းအခက်အခဲဖြစ်တာပဲ” ဟု ၎င်းကပြောသည်။
၎င်း၏ အသက်ငါးနှစ်အရွယ် သားဖြစ်သူ မောင်လင်းသူမှာလည်း ရောဂါပိုးကူးစက်ခံထားရပြီး ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသူဖြစ်သည်။
ဒေါ်ချိုကဲ့သို့ပင် ဒေါ်စိန်မြင့်သည်လည်း အမျိုးသားသေဆုံးပြီးနောက်ပိုင်းမှ ရောဂါပိုးကူးစက်ခံထားရမှန်း သိရှိခဲ့သည်။ သားအမိနှစ်ယောက်စလုံး ကိုယ်ခံအားကျဆင်းသည့် လက္ခဏာများ ဆက်တိုက်တွေ့လာပြီး ကျန်းမာရေး ချူခြာလာခြင်းကြောင့် မိတ်ဆွေတစ်ဦးက HIV/AIDS ကူးစက်မှု ကာကွယ် တားဆီးရေး လုပ်ငန်းများလုပ်နေသည့် နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုသို့ ခေါ်ဆောင်ပေးသွားခြင်းကြောင့် ယင်းရောဂါဖြစ်ပွားသည်ကို သိရှိခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။
သားဖြစ်သူမှာ ရောဂါဖြစ်ပွားနေခြင်းကြောင့် ဆေးသောက်ရကြောင်းကိုသာသိရှိကာ ယင်းရောဂါ၏ အဓိပ္ပါယ်ကို တိတိကျကျ မသိရှိသေးဟု ဒေါ်စိန်မြင့်က ပြောသည်။
“ကျွန်မဘယ်သွားသွား သားကို ခေါ်သွားရတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သားက ကိုယ့်ဘာသာသတိထားပြီး ဆေးကိုမသောက်တတ်သေးဘူးလေ။ အချိန်တွေမှားသောက်မိရင် ရောဂါတိုးမှာကို စိတ်ပူတယ်။ ဒါကြောင့် ကိုယ့်ကျန်းမာရေးရော ကလေးကျန်းမာရေးကိုပါ စောင့်ရှောက်နေရပါတယ်” ဟု ၎င်းကပြောသည်။
“ရောဂါမပြင်းထန်ဖို့ အရေးကြီးတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ တစ်ခုခုဖြစ်ရင် ကျွန်မတို့ သားအမိနှစ်ယောက်ကို စောင့်ရှောက်မယ့်သူမရှိဘူး” ဟု ၎င်းက ဖြည့်စွက်ပြောသည်။
“သူငယ်ချင်းတွေက သူတို့ ကစားရင် သားကိုမပါခိုင်းဘူး။ သားပါမယ်ဆိုရင် ဆက်မကစားကြတော့ဘူး” ဟု ယခု သူငယ်တန်းတက်ရောက်နေပြီဖြစ်သည့် မောင်လင်းသူက လက်ထဲတွင် ကိုင်ထားသည့် ပေါင်မုန့်အလွတ်ကိုစားရင်းပြောသည်။
ရွာတွင် အလှူပွဲများပြုလုပ်ပါကလည်း အခြားသူများမှာ မိမိတို့ သားအမိနှင့် တစ်ဝိုင်းတည်းထိုင်ကာ မစားသောက်ကြောင်း၊ ၎င်းတို့သားအမိလာပါက ထထွက်သွားကြကြောင်း ဒေါ်စိန်မြင့်ကပြောပြသည်။
HIV/AIDS ပိုးရှိသူ ရောဂါရှင်များအပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံကြခြင်းမှာ မိသားစုဝင်များက ငွေကြေးမပြည့်စုံခြင်း၊ အိမ်တွင် လူနာကိုစောင့်ရှောက်မည့်လူပိုမရှိခြင်း၊ HIV/AIDS ရောဂါနှင့် ပတ်သက်၍ ဗဟုသုတမကြွယ်ဝခြင်းစသည့် အချက်များကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း MSF မှ ဒေါက်တာစိုးရတနာကပြောသည်။
“လူနာက ပုံမှန်နေကောင်းနေရင် ပြဿနာမရှိဘူး။ နေမကောင်းဖြစ်နေတဲ့အချိန်မှ လူနာကို စောင့်ရှောက်တဲ့သူက ဆုံးပါးသွားတယ်ဆိုရင် အခြားလူတွေက မစောင့်ရှောက် ချင် တော့တာတွေရတာ များတယ်” ဟု ပြောပြသည်။
ART ဆေးဝါးရရှိမှုအပိုင်းတွင် ယခင်ကထက် ပိုမိုတိုးတက်ကောင်းမွန်လာပြီဖြစ်သော်လည်း ရောဂါကုသမှု ပေးရာတွင် ဝန်ထမ်းအင်အား၊ အထူးသဖြင့် ဆရာဝန်အင်အား မလုံလောက်မှုကြောင့် အခက်ကြုံနေရဆဲဖြစ်သည်ဟု ၎င်းကပြောသည်။
“ဝန်ထမ်းအင်အားနဲ့ လူနာနဲ့ မမျှတဲ့ အခါကျတော့ ဆေးခန်းပြတဲ့ရက်ဆို အချိန် တစ်နေကုန် ပေးရတာမျိုးတွေ ဖြစ်တတ်တယ်။ ဆရာဝန်အင်အားနည်းတဲ့အခါကျတော့ လူနာတွေက သူတို့ ရောဂါအခြေအနေကို အသေးစိတ်ပြောပြလို့ မရဘူး။ ဆရာဝန်ကလည်း လူနာတွေက အရမ်းများတော့ တစ်ယောက်ချင်းကို သေသေချာချာ ဂရုမစိုက်နိုင်ဘူး။
“HIV လူနာက အမြဲလိုလို အားငယ်နေတတ်တယ်။ ဒါကြောင့် သူတို့ကို အားပေးနှစ်သိမ့်ပေးမယ့် ဆရာဝန်အင်အားနဲ့ သူနာပြုအင်အားက အလုံအလောက်ရှိဖို့လိုတယ်။ ဒီလိုရှိမှလည်း လူနာတစ်ဦးချင်းဆီရဲ့ လိုအပ်ချက်တွေကို အားပေးနှစ်သိမ့်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်” ဟု ၎င်းကပြောသည်။
ရောဂါဖြစ်ပွားသည့်အချိန်မှစ၍ ဒေါ်ချိုသည် ကျန်းမာရေးကို ယခင်ထက် ပိုမိုဂရုစိုက်ပြီး အစားအသောက် အနေအထိုင် တို့ကိုဂရုစိုက်ကာ ART ဆေးကိုလည်း ပုံမှန် သောက်သုံးလျက်ရှိသည်။
သို့သော်လည်း ရောဂါရှိလျက်နှင့် ၎င်းကို ၎င်း၏ သမီးနှင့် ညီအစ်ကိုမောင်နှမများက တဖန်ပြန်လက်ခံပါမလား ဟူ၍ မျှော်လင့်ချင်သည့်အရိပ်အယောင်ကို မတွေ့ရပါ။
“ကျွန်မ ဒီရောဂါဖြစ်နေတော့ သမီးက သူအိမ်ထောင်ပြုရင် ခင်ပွန်းသည်က အပြစ်တခုအနေနဲ့ ပြောဆိုမှာကို ကြောက်နေတယ်။ ဒါကြောင့် ကျွန်မဘဝရဲ့ ကျန်ရှိနေတဲ့ အချိန်တွေကို ဒီဂေဟာမှာပဲ ကုန်ဆုံးတော့မယ်” ဟု ဒေါ်ချိုက ပြောသည်။
(ယခုဆောင်းပါးအတွက် တွေ့ဆုံမေးမြန်းထားသူ ရောဂါပိုးရှိသူများ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ငဲ့ကွက်သောအားဖြင့် ၎င်းတို့အားလုံး၏ အမည်အရင်းအစား တခြားနာမည်များဖြင့် လွှဲပြောင်းဖော်ပြထားပါသည်။)
ဆက်စပ်သတင်းများ
Donate
လွတ်လပ်တဲ့ မီဒီယာအဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံမှာ ရေရှည်ရပ်တည်နိုင်ရေးအတွက် သင်တို့ အကူအညီကို လိုအပ်နေပါတယ်။
