မဲစာရင်းရရှိရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၂၀၀ ခန့်က နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ မြို့နယ်ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲရုံးများထံ ဇန်နဝါရီလ ဒုတိယအပတ်အတွင်းက ဥပဒေကြောင်းအရ စာပို့တောင်းဆိုခဲ့သည်။​

၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်နှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်များ၌ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့် ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၂၀၀ နီးပါးအတွက် သက်ဆိုင်ရာမြို့နယ်ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲရုံးများထံ မဲစာရင်းထုတ်ပေးရန် အကြောင်းကြားစာကို ပေးပို့ခဲ့သည်ဟု နေသူရိန် ဥပဒေအကျိုးဆောင်လုပ်ငန်း ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်သူရိန်ထွန်းက Myanmar Now ကို ပြောသည်။​

ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းခရိုင်အတွင်းရှိ မြို့နယ် ၉ ခု တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့် ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများထံမှ ပေးပို့လာသော စာများကို လက်ခံရရှိခဲ့ကြောင်း ခရိုင်ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲဥက္ကဋ္ဌ ဦးခင်မောင်ဝင်းက Myanmar Now ကို ပြောသည်။​

စာများကို တိုင်းဒေသကြီး ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲရုံးသို့ ထပ်ဆင့် တင်ပြပေးထားသော်လည်း တိုင်းအဆင့်သာမက ပြည်ထောင်စုအဆင့်ထိတိုင် မည်သူကမျှ မဲစာရင်း ထုတ်ပေးမည်မဟုတ်ဟု ယူဆကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။ 

mmnowelectionads.jpg

“ကျွန်တော်တို့ကတော့ အထက်ကို ဆက်ပြီး တင်ပြတဲ့အဆင့်ပဲ ရှိတယ်။ ဘယ်သူကမှလည်း ပေးမှာတော့ မဟုတ်ဘူး” ဟု ဦးခင်မောင်ဝင်းက ပြောသည်။

မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်း၊ အရှေ့ပိုင်းခရိုင်များအတွင်းရှိ  မြို့နယ်ကော်မရှင်ရုံးများထံသို့လည်း အကြောင်းကြားစာများ ရောက်ရှိထားကြောင်း သက်ဆိုင်ရာ ခရိုင်ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲရုံးများထံမှ သိရှိရသည်။ 

ကျောက်တံတားမြို့နယ် ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဦးမျိုးသိန်း ကိုယ်စား ၎င်း၏ ဥပဒေအကျိုးဆောင်က မြို့နယ်ကော်မရှင်ရုံးသို့ ပေးပို့သောစာကို Myanmar Now က ဖတ်ရှုခဲ့ရပြီး  တောင်းဆိုသော မဲစာရင်းများကို အကြောင်းကြားစာနို့တစ် (Notice) လက်ခံရရှိသည့်နေ့မှ သုံးရက်အတွင်း  ပေးအပ်ရန်ဟု ပါရှိသည်။

ယင်းနောက် “လိုက်နာခြင်းမရှိပါက ဦးမျိုးသိန်း (ခ) ဦးမြသိန်း၏ ဆန္ဒနှင့်အညီ အမှန်တရားနှင့် တရားမျှတမှု ရရှိစေရေးအလို့ငှာ နိုင်ငံသားအခွင့်အရေးအရ တည်ဆဲ ဥပဒေနှင့်အညီ တရားစွဲဆို ဆောင်ရွက်သွားရလိမ့်မည် ဖြစ်ကြောင်း တစ်ပါတည်း သတိပေးလိုက်သည်” ဟု ရေးသားထားသည်။  

ပြည်သူ့လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေပုဒ်မ ၁၅ (ခ) တွင် မြို့နယ်ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် မဲစာရင်းမိတ္တူကူးယူခွင့်ပြုရန် လျှောက်ထားလာပါက လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ဦးဖြစ်လျှင် မဲစာရင်းမိတ္တူတစ်စုံကို အခမဲ့ကူးယူခွင့်ပြုနိုင်သည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။

Myanmar Now က မေးမြန်းခဲ့သည့် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် အဖွဲ့ခွဲ တာဝန်ရှိသူ အချို့ကမူ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ဒုတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်ထုတ်ပြန်သော မဲစာရင်းမိတ္တူများကို ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ၊ အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများ၏ တောင်းဆိုမှုအရ  ရွေးကောက်ပွဲနေ့မတိုင်မီကတည်းက ပေးခဲ့ပြီးဖြစ်၍ ရွေးကောက်ပွဲလွန်ကာလ၌ ထပ်မံပေးအပ်ရန် ကော်မရှင်ဘက်တွင် တာဝန်မရှိကြောင်း ပြောကြသည်။ 

“နောက်ဆုံး ဖိုင်နယ် ရွေးကောက်ပွဲနေ့မှာ ပေးလိုက်တဲ့မဲစာရင်းကတော့ ရွေးကောက်ပွဲမဲရုံတွေမှာ ကိုယ်တို့က ပေးလိုက်တာပေါ့။ ဖိုင်နယ် (နောက်ဆုံးစာရင်း) ကိုတော့ အရင်တုန်းက တောင်းခဲ့တာလည်း မရှိဘူး၊ ပေးလို့လည်း မရဘူး” ဟု ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲရုံး အတွင်းရေးမှူး ဦးနှစ်ဆန်းဦးက ဆိုသည်။

နောက်ဆုံးမဲစာရင်းများသည် ပါတီအသီးသီး၏ မဲရုံကိုယ်စားလှယ်များ၊ မဲရုံမှူးများနှင့် တာဝန်ရှိသူများရှေ့တွင် ရေတွက်ပြီး မဲများနှင့် ရောကာ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ အခြားစာရွက်စာတမ်းများနှင့်အတူ  ချိပ်ပိတ်သိမ်းဆည်းထားရသည်ဟု ၎င်းက ရှင်းပြသည်။ 

“တာဝန်ရှိသူတွေရှေ့မှာ ရေတွက်ပြီးတဲ့ မဲတွေနဲ့ ရောပြီး ချိပ်ပိတ်ပြီး သိမ်းပြီးသားဖြစ်တဲ့အတွက် ခုံရုံးက အမိန့်ပေးတော့မှ အဖွဲ့ဝင်အားလုံးရှေ့မှာ ပြန်ဖွင့်ခွင့်ရှိတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

ရွေးကောက်ပွဲခုံရုံးက အမိန့်ပေးသည်ဆိုရာတွင်လည်း ရွေးကောက်ပွဲ ကန့်ကွက်လွှာအမှုနှင့် အခြားရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုများအရ ယင်းစာရွက်စာတမ်းအချက်အလက်များကို ပြန်လည်ဖွင့်ဖောက်စိစစ်ရန် လိုအပ်သောအခါမှသာ အမိန့်ပေးညွှန်ကြားခြင်းမျိုးဖြစ်သည်ဟု ဦးနှစ်ဆန်းဦးက ရှင်းပြသည်။ 

ရန်ကုန်၊ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသိန်းဆွေကလည်း  ရွေးကောက်ပွဲနေ့ မတိုင်ခင်မဲစာရင်းများကို စီဒီတွင် ထည့်သွင်းကာ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများကို အခမဲ့ ပေးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။  ပယ်မဲစာရင်း ပုံစံ ၁၇ အပါအဝင် ရွေးကောက်ပွဲကာလတစ်ရပ်လုံးတွင် သုံးခဲ့သည့် မဲစာရင်းပုံစံအားလုံးကို ရွေးကောက်ပွဲပြီးနောက်ပိုင်းတွင် တောင်းဆိုနေကြခြင်းဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက ပြောသည်။​

“ပုံစံ ၁၉ (ရွေးကောက်ပွဲနေ့တွင် အသုံးပြုခဲ့သည့် အပြီးသတ် မဲစာရင်း) တွေကို ဓာတ်ပုံရိုက်ပါဆို ပြောပြီးသားပဲ။ အဲဒီ ၁၉ ထဲမှာ ပါပါတယ်ဗျာ။ သူတို့ ဒါကတော့ ဘာရည်ရွယ်ချက်နဲ့ တောင်းသလဲ သူတို့ သိမှာပေါ့။ မဲရုံထဲမှာ သူတို့ရဲ့ မဲရုံကိုယ်စားလှယ်တွေ ရှိနေတာပဲ။ အဲဒီအချိန်မှာလည်း သူတို့ ကန့်ကွက်တာတွေ လုပ်လို့ရတယ်။ ချက်ချင်းရှင်းလို့ရပါတယ်” ဟု ဦးသိန်းဆွေက ပြောသည်။

မဲစာရင်းများ ထုတ်ပေးရန် ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီကိုယ်စားလှယ်လောင်းများက ရှေ့နေမှတစ်ဆင့် မြို့နယ် ၂၀၀ နီးပါးတွင် တောင်းဆိုထားသော်လည်း မည်သည့် မြို့နယ်ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲရုံးကမျှ မဲစာရင်း ထုတ်မပေးခဲ့သဖြင့် နိုင်ငံသားအခွင့်အရေးအရ စာချွန်တော်အမိန့်လျှောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ဥပဒေနှင့်အညီ ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်ထံ စာချွန်တော်တင်သွင်းသွားမည်ဟု အကျိုးဆောင်ကုမ္ပဏီက ဆိုသည်။

“နို့တစ် (အကြောင်းကြားစာ) ပေါ်မှာ အကြောင်းတစ်စုံတစ်ရာ ပြန်ကြားခြင်းမရှိတဲ့အတွက် အခု ကျွန်တော်တို့ အာဏာပေးစာချွန်တော် ထုတ်ဆင့်ဖို့ အမှုတွေ ပြင်ဆင်ထားပြီး ဖြစ်ပါတယ်” ဟု ဦးအောင်သူရိန်ထွန်းက ပြောသည်။

ပြည်ခိုင်ဖြိုး ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတချို့ကလည်း  ၎င်းတို့၏ ရှေ့နေအသီးသီးဖြင့် တိုင်ပင် ဆောင်ရွက်နေသည်ဟု တာမွေမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နေရာအတွက် ရွေးကောက်ပွဲ၀င်ခဲ့သည့်  ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီမှ  ဦးမျိုးဝင်းကျော်က ဆိုသည်။ 

မဲစာရင်းအပါအဝင် မဲရုံတွင်အသုံးပြုသော ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းများကို အဆင့်ဆင့် ထုပ်ပိုး ချိပ်ပိတ်ကာ  မြို့နယ်ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲရုံးများရှိ စတိုခန်းများတွင် ထိန်းသိမ်းထားရှိရသဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲပြီးနောက် မဲစာရင်းများ မိတ္တူကူးယူခွင့်ပြုပါရန် လျှောက်ထားလာခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ခွင့်ပြုဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခြင်းမရှိကြောင်း တာမွေမြို့နယ် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲရုံးက ဇန်နဝါရီ ၁၄ ရက်စွဲဖြင့် ဦးမျိုးဝင်းကျော်ထံ ပြန်ကြားပေးပို့လာသည့် စာတွင် ရေးသားထားသည်။

“၂၀၁၈ တုန်းကလည်း မဲစာရင်းကူးဖို့လိုမျိုး တင်ခဲ့ဖူးတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲပြိုင်ပြီးတော့ တင်လိုက်တော့ ထုတ်ပေးတယ်” ဟု ၂၀၁၈ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် တာမွေမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်နေရာအတွက်ပင် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ဖူးသည့် ဦးမျိုးဝင်းကျော်က ပြောသည်။ 

၂၀၁၈ ခုနှစ် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲကာလတွင် တာမွေမြို့နယ် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည့် ဦးသိန်းပိုင်ကမူ ဦးမျိုးဝင်းကျော်၏ ပြောဆိုချက်မှာ မှန်ကန်မှုမရှိဟု ဆိုသည်။ 

ထိုစဉ်က နောက်ဆုံးပြင်ဆင်ပြုစုပြီးသည့် မဲစာရင်းမိတ္တူများကို ဦးမျိုးဝင်းကျော် အပါအဝင် အခြားပါတီအသီးသီးမှ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများအား ရွေးကောက်ပွဲနေ့မတိုင်မီကတည်းက ပေးအပ်ခဲ့ကာ ရွေးကောက်ပွဲပြီးနောက်ပိုင်းတွင် မည်သူ့ကိုမျှ မဲစာရင်းထုတ်ပေးခဲ့ခြင်းမရှိဟု ဦးသိန်းပိုင်က Myanmar Now ကို ပြောသည်။

ဦးမျိုးဝင်းကျော်၏ ပြောဆိုချက်နှင့် ပတ်သက်၍ “ကျွန်တော်သာ အခုနေ ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ရှိနေသေးတယ်ဆိုရင် ဂုဏ်သိက္ခာပိုင်းကို စော်ကားရာရောက်လို့ ပြန်တောင်တရားစွဲဆိုလိုက်မှာ၊ အမြဲတမ်းလည်း သည်းခံနေလို့ မရဘူး” ဟု ဦးသိန်းပိုင်က တုံ့ပြန်သည်။ 

ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဒေါက်တာနန္ဒာလှမြင့်ကမူ ဥပဒေအကျိုးဆောင်လုပ်ငန်းငှားရမ်း၍ မဲစာရင်းတောင်းယူမှု လုပ်ငန်းစဉ်မှာ ၎င်းတို့ပါတီ၏ ဥပဒေရေးရာအထောက်အကူပြုကော်မတီက စီစဉ်ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်နိုင်ကြောင်းနှင့် အခြေအနေကို သေချာမသိရှိသေးသဖြင့် မှတ်ချက်မပေးလိုကြောင်း ပြောသည်။

ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် ဦးမြင့်နိုင်က မောင်စာဂ ကလောင်ဖြင့် ရေးသားထားသော “ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေက ပြဋ္ဌာန်းသည့် အပြီးသတ်အဆုံးအဖြတ်များ” အမည်ရှိ ဇန်နဝါရီ ၁၅ ထုတ် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာပါ ဆောင်းပါးတွင် “ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲအဆင့်ဆင့်နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့တို့၏ ဆောင်ရွက်ချက် သို့မဟုတ် ဆုံးဖြတ်ချက်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ မည်သည့်တရားရုံးတွင်မျှ စစ်ဆေးပိုင်ခွင့် မရှိကြောင်း” ရေးသားခဲ့သည်။

ရွေးကောက်ပွဲစောင့်ကြည့်လေ့လာသည့် New Myanmar Foundation ၏ ဒါရိုက်တာ ဒေါ်မြနန္ဒာသင်းကမူ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ပြဿနာရပ်များကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရာတွင် ဆက်စပ်သက်ဆိုင်သူ အားလုံးအတူတကွ ပါဝင်၍ ဖြေရှင်းခြင်း နည်းလမ်းကသာလျှင် အပြန်အလှန်ယုံကြည်မှုကို ဖြစ်စေနိုင်သည်ဟု သုံးသပ်သည်။

“အားလုံးဝိုင်းထိုင်ပြီး ဒါက ဘယ်လို ဖြစ်ခဲ့တာလဲ၊ တကယ့် ပြဿနာက ဘာတွေဖြစ်နေတာလဲဆိုတာကို သိအောင် ဝိုင်းဝန်းလုပ်ဆောင်ကြရမယ်။ ဒါမှ နောက်ရွေးကောက်ပွဲတွေမှာ ဘယ်လိုမျိုး ပြင်ဆင်သင့်တယ်ဆိုတဲ့ အပြုသဘောဆောင်တဲ့ ဖြေရှင်းနည်းကို ရမှာဖြစ်တယ်” ဟု ဒေါ်မြနန္ဒာသင်းက ဆိုသည်။

၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ ဖြစ်စဥ်ကို စောင့်ကြည့်လေ့လာနေသည့် ဖန်တီးအိမ်အဖွဲ့ ဒါရိုက်တာ ဒေါ်ခင်လေးငယ်ကမူ ယခုကဲ့သို့ မဲစာရင်းမိတ္တူပေးခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အငြင်းပွားမှုများသည် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ အားနည်းချက် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

“ဥပဒေမှာတော့ သူက ရွေးကောက်ပွဲအလွန်တို့၊ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်ခင်တို့ဆိုတဲ့ အချိန်ကာလကို မထည့်ထားဘူး၊ ဥပဒေအားနည်းချက်ပေါ့။ အခုလို ပြဿနာတွေ ဖြစ်လာတဲ့အခါကျ အငြင်းပွားစရာဖြစ်တာ” ဟု ဒေါ်ခင်လေးငယ်က မှတ်ချက်ပြုသည်။

ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် မဲမသမာမှုနှင့် တရားမဲ့ပြုကျင့်မှုများ ရှိခဲ့၍ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အား အရေးယူပေးရန် ရွေးကောက်ပွဲရှုံးနိမ့်ခဲ့သည့် အတိုက်အခံ အင်အားကြီးပါတီ ပြည်ခိုင်ဖြိုးသည် မိတ်ဖက်နိုင်ငံရေးပါတီ ၁၉ ခုနှင့်အတူ အိတ်ဖွင့်ပေးစာတစ်စောင်ကို နိုဝင်ဘာ ၂၅ တွင်  နိုင်ငံတော်သမ္မတထံ  ပေးပို့တောင်းဆိုခဲ့သည်။ 

ဒီဇင်ဘာ ၆ တွင်လည်း  မဲစာရင်းကြေညာချက် အလွဲများနှင့် မဲလက်မှတ် ဖောင်းပွမှုများကို ပွင့်လင်းမြင်သာရှိစွာ ရှင်းလင်းသင့်ကြောင်း ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီက ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ထံ အိတ်ဖွင့်ပေးစာ ပေးပို့တောင်းဆိုခဲ့ပြန်သည်။

ဒီဇင်ဘာလဆန်းပိုင်း၌ပင်  တပ်မတော်ကလည်း တပ်မဲရုံများကို ပြန်လည်စိစစ်နေသည့်အတွက် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းများအား ကူးယူခွင့်ပြုရန် သက်ဆိုင်ရာ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲများထံ တောင်းဆိုခဲ့သည်။ 

သို့ရာတွင် တပ်မတော်၏ တောင်းဆိုချက်မှာ ဥပဒေနှင့် ညီညွတ်မှုမရှိသည့်အတွက် ခွင့်မပြုနိုင်ဟု  ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ဒီဇင်ဘာ ၇ တွင် ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်၍ ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ .

ထို့နောက် တပ်မတော်က ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်မဲစာရင်းစိစစ်ချက်များကို ဆက်တိုက်ထုတ်ပြန်နေခဲ့ရာ ယနေ့အထိ ၂၂ ကြိမ် ရှိပြီဖြစ်သည်။