သမိုင်းကိုရေးတဲ့သူ

သရုပ်ဖော်- မိုးထက်မိုး

လောကတွင် ဖတ်ရခက်သည့် အရာသုံးခုမှာ အီဂျစ်ကျောက်စာ၊ လေဆင်နှာမောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်သည်။ ဘယ်ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်မှ အီဂျစ်ကျောက်စာကို အဓိပ္ပာယ် အပြည့်အ၀ ပေါ်လွင်အောင် မဖတ်နိုင်။ တိုက်ခတ်နေသော လေဆင်နှာမောင်း၏ ရွေ့လျားဦးတည်ရာ ကို အရှေ့အနောက် တောင်မြောက် ဝဲယာ ခွဲခြားပြောဆိုရန် ခက်ခဲလှသည်။ နိုင်ငံရေးသမားတစ်ယောက်၏ မဟာဗျူဟာ နည်းဗျူဟာ အခင်းအကျင်းကိုလည်း သိနိုင်ခဲလှသည်။ (ဒါကြောင့် တချို့က မေမေ့အကွက်တွေ သိပ်လှတာပဲ ပြောကြပုံရ၏။)

ကြက်ဥအရောင် တိမ်တောင်သဖွယ် မင်ရေးကျယ်ဟုဆိုသမို့လား။ နိုင်ငံရေးအကွက် မပြောနှင့် ဘယ်ပွဲကို ဘယ်ဖက်ရှင်နဲ့ တက်မယ်ဆိုတာတောင် ခန့်မှန်းရမလွယ်။ သို့သော် သူက ဒီမိုကရေစီ အိုင်ကွန်ပါကွယ်။ ၂၀၂၀ အထိ သူ့ဒေါက်ဖိနပ်သံ ဘယ်လောက်ကျယ်လောင်တယ်ဆိုတာ အားလုံး အသိပဲ။ ဖွတ်မရ ဓားမဆုံးတဲ့။ သတိလည်း ထားကြဦးမှပေါ့။ တစ်ကမ္ဘာလုံးက နိုင်ငံတကာ စောင့်ကြည့် ရေးအဖွဲ့တွေက ဘာမှမပြောပဲ သူတို့ကပဲ ဆန့်ကျင်တဲ့ကြေညာချက်ထုတ်လိုက်၊ တောင်းပန်တဲ့ ကြေညာချက်ထုတ်လိုက်နဲ့ နောက်ဆုံးတော့ “ကျွန်တော်တို့မှာ ဘယ်သူ့ အားကိုးရမှန်းမသိတော့ပါဘူး” ငိုချင်းချရတဲ့အဖြစ်ဟာ ကြည့်လို့ မတင့်တယ်ပါဘူးဗျာ။ ပါတီတွေမှန်သမျှ အားကိုးစရာ တစ်ခုပဲရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ မဲဆန္ဒရှင်(ပြည်သူ)တွေပါပဲ။ ပေးသမျှယူ ကျွေးသမျှစားတာတွေ ကြည့်ပြီး ဒါတို့ လူတွေပဲလို့ ယုံနေကြရင်တော့ နိုင်ငံရေးသင်ခန်းစာ မယူတတ်ရာကျပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့ လူပျိုပေါက်ဘ၀ ဖဆပလ အကွဲအပြဲတုန်းကလည်း ဒီလိုပဲ အသဲကြားက မဲတစ်ပြားဆိုတာ အဲဒီတုန်းက ကြွေးကြော်သံပေါ့။ မဲတစ်ပြားကိုလည်း စားလို့ရမှန်းသိကြတယ်။ မဲထည့်မယ်ဆို ငွေ ၂ ကျပ်ပေးတယ်။ တည်မြဲက ထဘီအနီတစ်ထည်နဲ့ ခေါက်ဆွဲကျော် တစ်ထုပ်ပေးတယ်။ မဲရုံကို ဒေါ့ဂျစ်ကားနဲ့ အကြိုအပို့လုပ်တယ်။ မဲရေတွက်တော့ ဦးကျော်ငြိမ်းတို့ ဦးဗဆွေတို့ ပန်လန်လက် (ပက်လက်လန်ကုန်ကြရော၊ လူတည်မြဲ၊ မဲသန့်ရှင်းဆိုတဲ့ စကားပေါ်လာတာ အဲဒါကြောင့်။

အခုလည်း တွက်ရေးနဲ့ စက်သူဋ္ဌေးလုပ်နေတဲ့ ပါတီဟာ နှမ်းထွက်နဲ့ မှန်းချက်မကိုက်တော့ ဗမာပြည်က မန်ယူပရိသတ်အပေါက်ချိုး ချိုးတော့တာပဲ။ ဗမာပြည်က မန်ယူပရိသတ်ကလည်း မန်ယူအသင်းဟာ ဘယ်အသင်းနဲ့ကန်ကန် နိုင်မယ်ထင်နေတာ။ မန်ယူအသင်းရှုံးရင် ဒိုင်ညစ်လို့ တစ်ဖက်အသင်းက တရားမျှတမှုမရှိဘဲ လူချကစားလို့၊ ရာသီဥတုမကောင်းလို့၊ ကွင်းမကောင်းလို့ အကြောင်းအမျိုးမျိုးပြပြီး အသုံးမကျတာကို အဖတ်ဆယ်ဖို့ ကြိုးစားတော့တာပါပဲ။ မိုးတစ်လုံး၊ လေတစ်လုံးပြောပြီး ဘဲဥမကွဲတဲ့ ပါတီတွေက သူတို့နောက်လိုက်ကြတယ်။ တပ်မတော် ကယ်ပါလို့ အော်ကြသေးတယ်။ ဂျောက်ထဲကျဖို့ လက်နှစ်လုံးအလိုမှာ ၁၉၆၂ က ကယ်လိုက်တာ ဘယ်အခြေ စိုက်သွားသလဲမှ မသုံးသတ်နိုင်ရင် တကယ်နဖူးတွေ့ ဒူးတွေ့ ခံစားခဲ့ကြရတဲ့ ပြည်သူတွေဆီက ဒူးထောက်သင်ယူကြပါဦး။

အဲဒီတုန်းကတော့ ထိပ်သီးနိုင်ငံရေးသမားတွေလည်း ရေလိုက်လွဲခဲ့ကြတာပါပဲ။ ဗိုလ်နေဝင်းပဲ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ် ထူထောင်မည်ဆိုတော့ ဖဆပလရဲ့ အတိုက်အခံ ပမည ကခေါင်းဆောင် နာမည်ကြီး ဝိဒူရ သခင်ချစ်မောင်ကတောင် ခွေးကတက်ကပဲ နေရ နေရ အလုပ်အကျွေးပြုပါရစေ ပြောခဲ့သေးတာပဲ။

ဗိုလ်နေဝင်းနဲ့ တစ်ဂိုဏ်းတည်းသားတွေဖြစ်နဲ့ (ဆွေ/ငြိမ်း)ကလည်း သူတို့ကိုတော့ ဗိုလ်နေဝင်း ပက်ပက်စက်စက်မကြံရာဘူး ထင်ကြမှာပေါ့။ အချုပ်ခံထားရတဲ့ သမ္မတကြီး မန်းဝင်းမောင်ကတောင် သူနဲ့အတူရှိနေတဲ့ ဦးနုကို မပူနဲ့ ဗိုလ်နေဝင်းသိရင်လာကယ်လိမ့်မယ်လို့ ပြောသေးသတဲ့။ ကျွန်ယုံတော့ စုံလန်းကန်းခဲ့တာဆိုတာ အသိပါပဲနော်။ ဒါက လက်ထက်တော်ကြီး၊ နဝတနဲ့ နအဖ ခေတ်ကတော့ လက်ထက်တော်လေးပေါ့။ စစ်နဲ့ စစ်အနွယ်တော်တွေရဲ့ လက်အောက်မှာ ကျွန်တော်တို့လည်း ရာစု နှစ်ဝက်ကျော်ကျော်နေလာခဲ့ရတော့ . . .

ပြည်သူတွေလည်း ကျောမချခင်က ဓားပြမှန်းသိပါပြီ။ ဒါက သူတို့နိုင်ငံရေး ရေချိန်ပဲ။ လစ်ဘရယ်သဘောတရားတွေ၊ လူ့အခွင့်အရေးတွေ၊ ဒီမိုကရေစီစံနှုန်းတွေ တန်ဖိုးတွေ လာမမေးနဲ့ နိုး မသိဘူးပဲ။ ဒါပေမဲ့ နှစ်ခါသေဖူးတော့ ပျဉ်ဘိုးတော့နားလည်ပါပြီ။ ဒါကြောင့် ၂၀၂၀ မှာ သောင်ပြို ကမ်းပြိုနိုင်ခဲ့ပြန်တာပဲ။ အဲဒါကိုတော့ စေ့စေ့တွေးကြဗျာ။ ရေးရေးမှ မပေါ်ဘူးဆိုရင် ခင်ဗျားတို့ ညံ့တာ။ အခုထိ မြင်ရတာကတော့ အမြီးတွဲချည်ထားတဲ့ ကျားနဲ့ မျောက်လိုပဲ။

ဘာပဲပြောပြော ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ လွှတ်တော်သက်တမ်းကုန်ရင် လွှတ်တော်အသစ်ခေါပြီး အစိုးရအဖွဲ့သစ်ပေါ်တော့မယ်။ ဒီပုတ်ထဲကတော့ ဒီပဲ ပဲ ထွက်မှာပေါ့ဗျာ။ သို့သော် ပြီးခဲ့တဲ့ သက်တမ်း (၅) နှစ်ကို သင်ခန်းစာယူပြီး ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ ပိုမိုသစ်လွင်တဲ့ ပိုမိုအလုပ်လုပ်မယ့် အစိုးရအဖွဲ့ ပေါ် ထွန်းလာပါလိမ့်မယ်လို့တော့ ပွဲမစမီ ဘင်သံပြနေတာပါပဲ။ (ပွဲကျမှ ခွေးရိုးကိုဆင်မာန်စွယ်ဆို လိမ်ရောင်းတဲ့ မျက်လှည့်ဆရာတွေလိုတော့ မလုပ်နဲ့ပေါ့။) ပြောရေးဆိုရေးရှိသူ ဇော်ဌေးက နေရှင်နယ် ယူနတီ ဂါးဗါးမန့်ဖြစ်မယ်ဆိုတော့ တချို့က ညွန့်ပေါင်းပုံစံလား မျှော်ကြတယ်။ ဘယ်လိုနည်းနဲ့မှ ညွန့် ပေါင်းပုံစံမဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ရွေးကောက်ပွဲအပြီး တိုင်းရင်းသားပါတီတွေဆီပို့တဲ့ ဒီချုပ်စာရဲ့ အသွားအလာအရ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု ထူထောင်ရေးကို ရည်မှန်းချက်ထားပြီး တိုင်းရင်းသား အရေး ဦးစားပေးတဲ့ ပေါ်လစီချမှတ်မယ်ထင်ပါတယ်။ အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရဆိုတာကတော့ မင်ဒရဲလား အာဏာရစက တောင်အာဖရိကမှာ ထူထောင်တဲ့ ပုံစံဖြစ်ဖို့များပါတယ်။ ဒီမတိုင်မီ ကတည်းက ဒေါ်စုက အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အမျိုးသားရင်ကြားစေ့ရေးကို အလေးထားလုပ်ဆောင်နေတယ်လို့ အဆက်မပြတ် ကြွေးကြော်တာပါပဲ။ ဒါဟာ ၂၀၁၂ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲအမီ ပြောင်းလဲခဲ့တဲ့ ဒီချုပ်ပါတီရဲ့ ‘အပျော့လမ်းစဉ်’ ဗျူဟာပါပဲ။ အဲဒီမတိုင်မီကတော့ ဒီချုပ်ဟာ ဦးဝင်းတင် ဦးဆောင်ချမှတ်တဲ့ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်ရေး (အမာလမ်းစဉ်)ကိုပဲ ကျင့်သုံးခဲ့တယ်။ အနှစ် ၂၀ကျော်လုံး ကျင့်သုံးခဲ့တဲ့ ဒီလမ်းစဉ်ကို စွန့်ပြီး ပူးသတ်ရေးလမ်းစဉ်နဲ့ ၂၀၁၂ မှာ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲဝင်ခဲ့တာပါပဲ။ ဒီချုပ်ထဲမှာ ဦးဝင်းတင်မကွယ်လွန်မီမှာပဲ သူ့လမ်းစဉ်ကျဆုံးခဲ့တာ အားလုံးအသိပဲ။

၂၀၁၅ မှာ ဒီချုပ်အစိုးရဖွဲ့နိုင်တာကြောင့် ၂၀၁၂ လမ်းစဉ်ဟာ အောင်မြင်တယ်လို့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။ ထင်သာထင် မဝင်ဘူးကျောင်းအမ ဆိုသလိုပဲ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံချုပ်ကိုင်မှုကြောင့် သွားသလောက် အရာမရောက်ခဲ့တာ အထင်အရှားပါပဲ။ တချို့နေရာတွေမှာ ထိပ်သီးနိုင်ငံခေါင်းဆောင်တွေ ကိုယ်တိုင်က သူတို့အစိုးရဟာ အပြည့်အဝအာဏာမရှိကြောင်း နိုင်ငံတကာအလယ်မှာ ဝန်ခံသံတွေတောင် ကြားရပါတယ်။ သို့သော်လည်း အာဏာဆက်လက်တည်မြဲရေးအတွက်ကတော့ ဆုတ်လည်း စူး၊ စားလည်း ရူး ဒီအမျိုးသားရင်ကြားစေ့ရေး သို့မဟုတ် အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးမူကို လက်မလွှတ်ရဲပြန်ဘူး။ ဒီနေရာမှာ လူပြောများတာကတော့ ဒီချုပ်ရဲ့ အမျိုးသား ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေး ဆိုတာ ဒီချုပ်နဲ့ တပ်မတော် ပြေလည်ရေး အကြောင်းအပေါင်းသင့်ရေးသာဖြစ်တယ်လို့ နိုင်ငံရေး ပတ်ဝန်းကျင်က သုံးသပ်ချက်တွေဖြစ်ပါတယ်။

ဒီချုပ်ဟာ တပ်မတော်နဲ့ ပတ်သက်လာလျှင် လိုက်လျှောညှိနှိုင်းဖို့ အသင့်ဖြစ်သလောက် ကျန်တဲ့ အလုပ်သမား၊ လယ်သမား၊ ကျောင်းသားနဲ့ ကျန်တဲ့ ဒီမိုကရေစီဘက်တော်သား နိုင်ငံရေးသမားတွေနဲ့တော့ အစေးမကပ်တဲ့အဖြစ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ့်အမြင် ပြောရရင် အင်အားကြီးမားတဲ့ အင်စတီကျုတစ်ခုဖြစ်တဲ့ တပ်မတော်ကို အံတုဖို့ဆိုရင် ဒီမိုကရေစီပန်းတိုင်ချင်းတူတဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီတွေ၊ နိုင်ငံရေးသမားတွေအားလုံး ကျောခြင်းကပ် စည်းရုံးဖို့ အဓိကလိုအပ်ပါတယ်။ တိုင်းရင်းသား အဖွဲ့အစည်းတွေလည်းပါတယ်။ ဒီချုပ်ပါတီဟာ အဓိကလုပ်ရမယ့် ဒီစည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းကို တ‌လျှောက်လုံး အလေးမထားခဲ့တာတွေ့ရပါတယ်။ ခရီးရှည်ချီတက်ပွဲမှာ လမ်းတူသူချင်း ရန်ဘက်တွေသာ တိုးပွားလာခဲ့ပါတယ်။

အခု ၂၀၂၀ အလွန် ရွေးကောက်ပွဲအပြီးမှာတော့ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု ထူထောင်ရေးဆိုတဲ့ လေသံတွေပစ်လာတဲ့အတွက် မူဝါဒတချို့ အပြောင်းအလဲရှိလာမယ်လို့ မျှော်လင့်ရပါတယ်။

ယခုကနေ အစိုးရသစ်ပေါ်ထွန်းမလာမီအထိ ကြားကာလဟာ အင်မတန် အထိအခိုက်မခံတဲ့ ကိုင်တွယ်ရခက်မဲ့ကာလဆိုတာ သတိထားကြရပါမယ်။ ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ ပတ်သက်လို့ တပ်မတော်ဟာ မတိုင်မီက လေသံတစ်မျိုး ပြီးတော့ လေသံတစ်မျိုးပြောလာပါတယ်။ အခုကျတော့လည်း ရွေးကော်ဆီ က သူတို့လိုအပ်တဲ့ မှတ်တမ်းမှတ်ရာတွေကို ကူးယူခွင့်ပြုဖို့ မေတ္တာရပ်ခံချက်ထွက်လာပြန်တယ်။ ဒါကြောင့် ကြက်ဥအရောင်တိမ်တောင်သဖွယ်လို့ ပြောကြတာပေါ့။ အကဲဆတ်တဲ့ ကာလမို့ ဒီချုပ်ခေါင်း ဆောင်တွေဟာ ပြဿနာအရပ်ရပ်ကို လိမ်လိမ်မာမာကိုင်တွယ်နိုင်မှ အသွင်ကူးပြောင်းရေးဟာ ညင်သာပါလိမ့်မယ်။ အေးလေ ဘယ်သူတွေပဲဖြစ်ဖြစ် အဓိကကတော့ ပြည်သူတွေရဲ့ အင်အားကို လျှော့မတွက်ကြဖို့ သတိပေးချင်ပါတယ်။ တကယ်တမ်း သမိုင်းကို ရေးခဲ့တာက ပြည်သူတွေပါပဲ။

***

သစ္စာနီ

မြန်မာနိုင်ငံဘက်ခြမ်းရှိ KNU ထိန်းချုပ်ရာနယ်မြေများတွင် လူဦးရေ ၁၀၀၀ ခန့် ရောက်ရှိခိုလှုံနေပြီး  ထိုင်းအာဏာပိုင်များသည် မဲဆောက်ခရိုင်တွင် လူပေါင်း ၄၃,၀၀၀ ကျော်အထိ လက်ခံနေရာချထားနိုင်ရန် ပြင်ဆင်ထားပြီး နယ်စပ်လျှောက်တွင် ကင်းလှည့်စောင့်ကြည်မှုများတ...

Published on Mar 19, 2021
နယ်စပ်တလျှောက်တွင် ထိုင်းစစ်သားများ လုံခြုံရေးကင်းလှည့်နေသည်ကို မတ် ၁၈ ရက်က တွေ့ရစဉ်။  (ဓာတ်ပုံ − Reuters) 

အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ၏ ဖိနှိပ်မှုများကြောင့် မြန်မာပြည်သူများ တိမ်းရှောင်လာပါက အကူအညီပေးနိုင်ရန် ထိုင်းနိုင်ငံက နယ်စပ်တစ်လျှောက်တွင် ကြိုဆိုရေးစခန်းများ ပြင်ဆင်ထားကြောင်း ထိုင်းနိုင်ငံအခြေစိုက် တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်အချို့က ပြောသည်။

ထိုင်းဘက်တွင် ကြိုဆိုရေးစခန်းများ ပြင်ဆင်ထားရမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ (RCSS) အကြံပေး ဦးခွန်စိုင်းက "ချင်းမိုင်ခရိုင်က လွဲလို့ရှိရင် ဗမာနဲ့စပ်တဲ့ ခရိုင်တိုင်းမှာ မြို့နယ်တိုင်းမှာ သူတို့က ထားတယ်" ဟု ပြောသည်။

ချင်းမိုင်ခရိုင်သည် စစ်ကောင်စီ လက်အောက်ခံတပ်များ စိုးမိုးသည့် မိုင်းတုံ၊ မိုင်းဆတ် နယ်မြေနှင့် ထိစပ်ဒေသဖြစ်၍ လူထုလှုပ်ရှားမှု မရှိဟုဆိုသော်လည်း ကရင်ပြည်နယ် အပါအဝင် အခြားဒေသများနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည့် ထိုင်းဘက်ခြမ်းနယ်မြေများဖြစ်သော မဲ‌ဆောက်တွင် ၈ နေရာ၊ ကန်ချနာဘူရီ ၌ အနည်းဆုံး ၄ နေရာ၊ မယ်ဟောင်ဆောင်တွင် ၄ နေရာ ပြည်ဆင်ထားသည်ဟု ၎င်းက ဆက်လက် ပြောကြားသည်။

"ဒီနေရာတွေက တော်တော်များများ သူတို့ ပြင်ဆင်ထားတယ်။ လာရင် ကြိုမယ်၊ စစ်ဆေးမယ်၊ နောက်ပီး သူတို့ကို ပြုစုမယ်ပေါ့" ဟု ဦးခွန်စိုင်းက ပြောသည်။

ကရင်ဒုက္ခသည်စခန်းကော်မတီ (KRC) အတွင်းရေးမှုး ဆရာဘွယ်စေးကလည်း ထိုင်းဘက်ခြမ်း၌ ကြိုဆိုရေးစခန်းများ ပြင်ဆင်ထားမှုကို အတည်ပြုသည်။

မြန်မာနိုင်ငံဘက်ခြမ်းရှိ KNU (ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး) ထိန်းချုပ်ရာ နယ်မြေများတွင် လူဦးရေ ၁၀၀၀ ခန့် ရောက်ရှိခိုလှုံနေသည်ဟု KNU တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးကို ကိုးကားပြီး Reuters သတင်းဌာနက ရေးသားထားသည်။ 

ထိုင်းအာဏာပိုင်များအနေဖြင့် မဲဆောက်ခရိုင်တွင် လူပေါင်း ၄၃,၀၀၀ ကျော်အထိ လက်ခံနေရာချထား နိုင်ရန် ပြင်ဆင်ထားပြီး နယ်စပ်လျှောက်တွင် ကင်းလှည့်စောင့်ကြည်မှုများ တိုးမြှင့်ထားသည်ဟု ထိုင်းစစ်တပ်ဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ဦးက ပြောကြားကြောင်း သတင်းက ဆိုသည်။ 

မြန်မာဘက်ခြမ်းတွင် အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီက ဖြိုခွင်းနှိမ်နင်းမှုများ ပိုမိုဆိုးရွားလာပါက မြန်မာ ပြည်သူများ ထိုင်းဘက်သို့ လာရောက်ခြင်းများရှိနိုင်သည်ဟု ဦးခွန်စိုင်းက သုံးသပ်သည်။

ထိုင်းနိုင်ငံဘက်တွင် ယခင်ကတည်းက မြန်မာဒုက္ခသည်စခန်း ၉ ခု ရှိပြီး ကရင်ဒုက္ခသည်စခန်း ၇ ခုနှင့် ကရင်နီဒုက္ခသည် စခန်း ၂ ခုဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်းလူဦးရေ ရှစ်သောင်းနီးပါးရှိသည်။

ကရင်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ KNU အပါအဝင် တိုင်းရင်းသားလက်နင်ကိုင် အဖွဲ့များနှင့် စစ်တပ်အကြား တိုက်ပွဲများကြောင့် ကရင်နှင့် ကရင်နီ (ကယား) ပြည်သူများ အပါအဝင် လူဦးရေ အများအပြား ထိုင်းဘက်သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရပြီး လက်ရှိအချိန်ထိ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် ခိုလှုံနေရဆဲဖြစ်သည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံတွင် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းခဲ့သည့် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်မှ မတ် ၁၈ အထိ စစ်ကောင်စီ လက်နက်ကိုင်များ၏ အကြမ်းဖက်ပစ်ခတ်ဖြိုခွင်းမှု၊ သတ်ဖြတ်မှုများကြောင့် အရပ်သားပြည်သူ ၂၂၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ရပြီး ၂၀၀၀ နီးပါးဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရကြောင်း နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့် ရှောက်ရေးအသင်း (AAPP) က ထုတ်ပြန်ထားသည်။
 

Myanmar Now is an independent news service providing free, accurate and unbiased news to the people of Myanmar in Burmese and English.

Continue Reading

ရန်ကုန်နှင့် မြို့ကြီးအချို့တွင် ပုဂ္ဂလိဘဏ်အချို့က တိုကင်စနစ်ကျင့်သုံးပြီး လူဦးရေအကန့်အသတ်ဖြင့် သာဖွင့်လှစ်သော်လည်း ငွေထုတ်ယူသူ များပြားနေပြီး ဘဏ်အချို့တွင် စစ်သားများနှင့် ရဲများ လုံခြုံရေးရယူပေးထားသည်ကိုလည်းတွေ့ရသည်

Published on Mar 19, 2021
ကမာရွတ်မြို့နယ် ပြည်လမ်းပေါ်ရှိ က​မ္ဘောဇဘဏ်ရှေ့တွင် ဘဏ်သို့ငွေလာထုတ်သူများ တန်းစီစောင့်ဆိုင်းနေစဉ်။ 

ရန်ကုန်မြို့တွင် ယမန်နေ့ (မတ် ၁၈) က က​မ္ဘောဇဘဏ်၊ CB ဘဏ်၊ ​ဧရာဝတီဘဏ်(Aya bank) စသည့်  ပုဂ္ဂလိဘဏ်အချို့ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာ တိုကင်စနစ်ကျင့်သုံးပြီး လူဦးရေအကန့်အသတ်ဖြင့်သာ ပြန်လည်ဖွင့်ခဲ့ရပြီး ​ငွေထုတ်ယူသူ များပြားနေသည်ကို​ တွေ့ရသည်။

ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည့် ဘဏ်များကို စစ်ကောင်စီ၏ ရဲများနှင့်စစ်သားများက လုံခြုံရေးယူပေးထားကြောင်း ဘဏ်ကိုသွားရောက်ခဲ့သူများနှင့် ဘဏ်အနီးနေထိုင်​သူများက ပြောသည်။

ရန်ကုန်မြို့ရှိ ကမ္ဘောဇဘဏ်ခွဲအချို့ တွင် ယနေ့ (မတ် ၁၉ ရက်) နံနက် ၉ နာရီတွင် တိုကင်အခု ၄၀ ပေး၍ ဝန်ဆောင်မူပေးသွားမည်ဟု​ကြေညာထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်နေသည့် ပြည်လမ်းရှိ ကမ္ဘောဇဘဏ်ခွဲ ၁ ၏ မျက်နှာချင်းဆိုင်ရှေ့တွင် စစ်​ကားတစ်စီးတစ်စီးဖြင့် စောင့်ပေးနေသည်ကို တွေ့ရသည်။ 

ကမာရွတ်မြို့နယ် ပြည်လမ်းပေါ်ရှိ ကမ္ဘောဇဘဏ် ATM တွင် ငွေထုတ်ရန် တန်းစီ​စောင့်ဆိုင်းနေသူ အများအပြားရှိနေသည်ကိုလည်း​တွေ့ရသည်။ 

အဆိုပါ ဘဏ်ခွဲတွင် မတ် ၁၆ ရက်က ငွေလာထုတ်သူအလွန်များပြီး လူဦး​ရေအကန့်အသတ်ဖြင့်ထုတ်​ပေးရာ ​ငွေထုတ်သူအချို့ နှင့် ဘဏ်ဝန်ထမ်းများ အ​ချေအတင်ဖြစ်ပွားရာမှ စစ်ကောင်စီ၏ တပ်ဖွဲ့ဝင် များကိုအ​ကြောင်းကြသဖြင့် ဘဏ်သို့ငွေလာထုတ်သူလေးဦး အဖမ်းခံခဲ့ရသည်။ 

သို့​သော် ဘဏ်က စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို အကြောင်းကြားခဲ့ခြင်း မရှိဘဲ ဘဏ်ရှေ့တွင် ငွေထုတ်ရန်လာသူများနေသဖြင့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များ ရောက်လာခြင်းဖြစ်သည်ဟု က​မ္ဘောဇဘဏ်က မတ်လ ၁၇ ရက်တွင် ပြန်လည်​ဖြေရှင်းထားသည်။ 

ကလောမြို့ရှိ ကမ္ဘောဇဘဏ်ကို မတ် ၁၈ ရက်တွင်ဖွင့်လှစ်ထားပြီး ရဲနှင့် စစ်သားလုံခြုံရေးများချထားပြီး ​ငွေထုတ်သူများ​ကြောင်း ဒေသခံတစ်ဦးက ​ပြောသည်။

“ကလောမြို့မှာ ကမ္ဘောဇဘဏ်နဲ့ CB က စစ်သားအစောင့်အရှောက်နဲ့ ဘဏ်တွေ ပြန်ဖွင့်နေတယ်။ ပုံမှန်တံခါးဖွင့်ပြီး ပြန်ဖွင့်နေတာ” ဟု ကလောမြို့ခံတစ်ဦးက ဆိုသည်။ မော်လမြိုင်တွင်လည်း မ္ဘောဇဘဏ်ခွဲ မတ် ၁၈ ရက်မှစတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာ ငွေထုတ်သူများ​ကြောင်း ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောသည်။

AYA ဘဏ်သည်လည်း ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်နိုင်ရေး ဝန်ထမ်းများကို အလုပ်ဆင်းနိုင်ခြင်းရှိ၊ မရှိ စစ်တမ်းကောက်ယူနေပြီး ၎င်း၏ဘဏ်ခွဲအချို့ကို လာမည့်သီတင်းပတ်ထဲတွင် ဖွင့်လှစ်ရန် စီစဉ်နေသည်ဟု ဝန်ထမ်းများထံပေးပို့သည့် စာတွင်ဖော်ပြထားသည်။

ထိုအပြင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ AYA ဘဏ်ခွဲအချို့ကို မတ် ၁၈ ရက်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာ ​ငွေထုတ်သူများ​နေသည်ကို​တွေ့ရသည်။။ ပါရမီလမ်း ချော်တွင်းကုန်းနားရှိ AYA ဘဏ်ခွဲသည် မတ် ၁၈ ရက်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး၊ ဆရာစံလမ်းရှိသည့် AYAဘဏ်ခွဲသည်လည်း မတ် ၁၇ ရက်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

မန္တလေးမြို့တွင်လည်း ဘဏ်ခွဲအချို့ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ​ငွေထုတ်သူများ​ကြောင်း ဒေသခံများက ပြောသည်။ သို့သော်လည်း ပုသိမ်၊ ကလေး စသည့်အခြားမြို့များတွင် ဘဏ်များဖွင့်လှစ်ခြင်း မရှိသေးကြောင်း ဒေသခံများထံမှ သိရသည်။

စစ်ကောင်စီက ပုဂ္ဂလိကဘဏ်များကို မတ် ၁၇ တွင် မဖြစ်မနေဖွင့်လှစ်ရန်နှင့် ဖွင့်လှစ်ခြင်းမရှိသော ပုဂ္ဂလိဘဏ်များမှ ကုန်သည်များ၏ ငွေစာရင်းများကို မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်၊ အင်းဝဘဏ်နှင့် မြဝတီဘဏ်များသို့ လွဲပြောင်းရန် ညွန့်ကြား၍ဖိအား​ပေး ခြိမ်း​ခြောက်ထားသည်။ ညွန်ကြားချက် မလိုက်နာပါက နောင်ဖြစ်လာမည့် ကိစ္စရပ်များကို ဗဟိုဘဏ်က တာဝန်ယူမည် မဟုတ်ကြောင်းလည်း ခြိမ်းခြောက်ထားသည်။

ဗဟိုဘဏ်က ဘဏ်များပြန်ဖွင့်ရာတွင် ATM စက်များမှ တရက်လျှင်ကျပ် ၅ သိန်း၊ ဘဏ်မှ ငွေသားထုတ်ယူမူအတွက် တပတ်လျှင်ကျပ် သိန်း ၂၀ နှင့် ကုမ္ပဏီတခုလျှင် ကျပ် ၂၀၀ အထိ ထုတ်ပေးရန် ညွန့်ကြားထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပုဂ္ဂလိက ဘဏ်စုစုပေါင်း ၂၇ ဘဏ်ရှိပြီး နိုင်ငံခြားဘဏ်ခွဲ ၁၇ ခုဖွင့်လှစ်ထားသည်။

ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးချိန်မှစကာ စစ်​ကောင်စီအမိန့်ကို မနာခံဘဲ ​အာဏာဖီဆန်ရေးလှုပ်ရှားမှု (CDM) တွင် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့သည့် ဘဏ်ဝန်ထမ်းများနှင့် အာဏာသိမ်းပြီး တစ်လကျော် ကြာသည်အထိ ဘဏ်များပိတ်ထားမှုအပေါ်  ပြည်သူများက အားပေးချီးကျူးခဲ့ကြသည်။ 

အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီက ဖိအားပေး၍ ဖွင့်သောဘဏ်များတွင် အပ်ငွေများပြန်ထုတ်ရန်၊ ဘဏ်ငွေစာရင်းပိတ်ပြီး အပ်ငွေအကုန်ထုတ်ရန် စိုင်းပြင်းနေသူများလည်း ရှိသည်။ 

GIZ ၏ ၂၀၂၀ ခုနှစ် ပြည်တွင်းဘဏ်များ အ​ခြေအ​နေသုံးသပ်ချက်တွင် ပြည်တွင်းများ၌ ဘဏ်လက်ကျန်ငွေမှာ ၂၀၁၉ နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် ကျပ် ၁၃ ထရီလျံသာရှိသည်။ ပုဂ္ဂလိကဘဏ်များတွင် ပြည်သူများ၏ အပ်​ငွေ ကျပ်၃၇ ထရီလျံရှိပြီး၊ ဘဏ်မှတစ်ဆင့် ချေးငွေမှာ ၂၄ ထရီလျံရှိခြင်းဖြစ်သည်။

ထိုအပြင် တစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ကျရောက်နေသည့် ကိုဗစ်နိုင်တင်း (Covid-19) ကပ်ရောဂါကြောင့် မြန်မာ့စီးပွား​ရေးနှင့် ဘဏ်လုပ်ငန်းများ များစွာထိခိုက်ခဲ့ရပြီး ဘဏ်များတွင် အပ်​ငွေ ထိုမျှပင်မရှိနိုင်​တော့ဘဲ ပြည်သူများက ဘဏ်များအ​ပေါ် ယုံကြည်မှုနည်းကာ ဘဏ်တွင်ငွေအပ်သူမရှိဘဲ ပြန်ထုတ်သူများ​နေပါက ဘဏ်များပြိုလဲနိုင်​ကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူအချို့က ခန့်မှန်းပြောဆိုထားသည်။ 

Myanmar Now is an independent news service providing free, accurate and unbiased news to the people of Myanmar in Burmese and English.

Continue Reading

တိကျပြတ်သားသည့် သံတမန်ရေးအရ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုကသာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် နောက်ထပ်ဖြစ်ပွားလာနိုင်သော အသက်ဆုံးရှုံးမှုများကို ကာကွယ်ပေးနိုင်မှာပါဟု ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ R2P စင်တာ တာဝန်ရှိသူက ပြောကြားသည်

Published on Mar 19, 2021
နိုင်ငံတကာအနေဖြင့် R2P ဝင်ရောက်ပေးရန် စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြသူများက တောင်းဆိုလျက်ရှိသည်။ 

​နိုင်ငံတကာက စစ်ရေးအရ အကာအကွယ်​ပေးသင့်​သော နိုင်ငံများစာရင်းတွင် အာဖဂန်နစ္စတန်နှင့် ​တောင်ဆူဒန်နိုင်ငံများနည်းတူ မြန်မာနိုင်ငံကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ R2P စင်တာက မတ်လ ၁၇ ရက်တွင် ထည့်သွင်းလိုက်သည်။

''ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံ​ရေး​ကောင်စီအပြင် မြန်မာရဲ့အိမ်နီးချင်း​တွေ၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက အစိုးရအားလုံးအ​နေနဲ့ မြန်မာပြည်သူလူထုရဲ့ တောင်းဆိုမှု​တွေကို နား​ထောင်ဖို့နဲ့ လူသားမျိုးနွယ်စုအ​ပေါ် ​နောက်ထပ် ရာဇဝတ်ခြိမ်း​ခြောက်မှုကို ​ဖြေရှင်းဖို့ အ​​ရေးကြီးတယ်။ တိကျပြတ်သားတဲ့ သံတမန်​​ရေးအရ အ​ရေးယူ​ဆောင်ရွက်မှုကသာ မြန်မာမှာ ​နောက်ထပ်အသက်ဆုံးရှုံးမှုကို ကာကွယ်​ပေးနိုင်မှာပါ'' ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ R2P စင်တာမှ ပရိုဂရမ်မန်​နေဂျာနာဒီယာ​ကော့တ်က ပြောကြားသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၁ ရက် စစ်အာဏာသိမ်းခံရပြီး​ချိန်မှစတင်ကာ သန်းပေါင်းများစွာသောပြည်သူများ လမ်းပေါ်ထွက်လာပြီး စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် စစ်အာဏာရှင်စနစ် အလိုမရှိကြောင်း ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။

ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒမှုများကို အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီက လက်နက်မဲ့ အရပ်သားပြည်သူများကို ရက်စက်စွာ နှိမ်နင်းလျက်ရှိသောကြောင့် ပြည်သူများ သွေးမြေကျခဲ့ရသည်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ​စေတနာ့ဝန်ထမ်းများနှင့် ဂျာနယ်လစ်များပါမကျန် ကျောင်းသားလူငယ်များသည်လည်း ဥပဒေမဲ့ အတင်းအဓမ္မဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရလျက်ရှိသည်။ 

အမြို့မြို့အနယ်နယ်တွင် စစ်ကောင်စီလက်နက်ကိုင်များက ဥပဒေမဲ့သတ်ဖြတ်မှုများ နေ့စဉ်ကျူးလွန် လျက်ရှိပြီး ရန်ကုန်ရှိ မြို့နယ် ၆ ခုကိုလည်း စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာထားသည်။ ထို့ပင် ပြည်ပကမ္ဘာနှင့် အဆက်အသွယ်ဖြတ်တောက်ရန် အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းမှုများ အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် စစ်ကောင်စီ က အင်တာနက်များ ဖြတ်တောက်ထားသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထိုသို့သော စစ်ကောင်စီ၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော ဖိနှိပ်မှုများကြောင့် မြန်မာပြည်သူများ အန္တရာယ်ကျ​ရောက်​နေပြီဟု ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ R2P စင်တာက ​ဖော်ပြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတစ်နံတစ်လျား လူထုဆန္ဒပြပွဲများ၌ ဆန္ဒပြသူများက လုံခြုံ​ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ ​အ​သေအ​ပျောက်များ​သော အကြမ်းဖက်မှုရပ်တန့်​ရေးနှင့် R2P ဝင်​​ရောက်​ရေး နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းသို့ ဆက်လက်​တောင်းဆို​လျက်ရှိသည်။

၁၉၉၀ ပြည့်လွန်ကာလအတွင်း ယူဂိုဆလားဗီးယားနှင့် ရဝမ်ဒါနိုင်ငံတွင် ကျူးလွန်​သော ရက်စက် ယုတ်မာမှုများကို နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းက လုံလုံ​လောက်​လောက် အ​ရေးယူ ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့သည့်အ​​ပေါ် တုံ့ပြန်သည့်အ​နေဖြင့် R2P သ​​ဘောတရား ​ပေါ်ထွက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။

R2P စာရင်း​တွင် ပါဝင်​​သော ​တောင်ဆူဒန်တွင် COVID-19 ကပ်​​​ရောဂါ၊ ရာသီဥတု​ပြောင်းလဲမှုနှင့် လူမျိုးစုပဋိပက္ခ​ကြောင့် လူဦး​ရေ ၇ သန်းခန့် စားနပ်ရိက္ခာမဖူလုံမှုနှင့် ရင်ဆိုင်​နေရသည်။ 

Myanmar Now is an independent news service providing free, accurate and unbiased news to the people of Myanmar in Burmese and English.

Continue Reading