မြန်မာနှင့်ဗီယက်နမ်စစ်တပ်က Mytel မှတဆင့် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအချက်အလက်များ လက်လှမ်းမီနေဟုဆို

Mytel သည် ပြည်သူများ၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအချက်အလက်များကို စုဆောင်းခြင်း၊ သုံးသပ်ခြင်းအပြင် အရပ်ဘက်နှင့်စစ်ဘက် အခြေခံအဆောက်အအုံများကိုပါ လက်လှမ်းမီနေသည့်အတွက် လူ့အခွင့်အရေးရှုထောင့်အရ Mytel သုံးစွဲသူတို့၏ ပုဂ္ဂလိကလုံခြုံမှုမှာ စိုးရိမ်ဖွယ်ဖြစ်သည်ဟု Justice For Myanmar ၏ အစီရင်ခံစာက ဆိုသည်

Mytel ၏ အရောင်းမြှင့်တင်ရေးဝန်ထမ်းများကို Mytel ရန်ကုန်ရုံးချုပ်ရှေ့၌ နိုဝင်ဘာ ၂၂ တွင် တွေ့ရစဉ် (ဓာတ်ပုံ- Mytel Facebook စာမျက်နှာ) 

မြန်မာနှင့် ဗီယက်နမ်စစ်တပ်သည် ၎င်းတို့ပါဝင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော Mytel ဆက်သွယ်ရေးအော်ပရေတာမှတစ်ဆင့် မြန်မာပြည်သူများ၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအချက်အလက်များကို လက်လှမ်းမီနေခြင်းသည် လူ့အခွင့်အရေးရှုထောင့်အရ အန္တရာယ်ရှိသော အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများအဖွဲ့ Justice For Myanmar က ဝေဖန်လိုက်သည်။ 

မြန်မာတပ်မတော်နှင့် ဗီယက်နမ်စစ်တပ် ပိုင်ဆိုင်နေသော Mytel သည် ပြည်သူများ၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအချက်အလက်များကို စုဆောင်းခြင်း၊ သုံးသပ်ခြင်းတို့မှတစ်ဆင့် ပုဂ္ဂလိကအခွင့်အရေးကို ချိုးဖောက်လျက်ရှိကြောင်း ဒီဇင်ဘာ ၂၀ တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် Justice for Myanmar ၏ အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။​

အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ ဒသမ ၇ ဘီလျံတန်ဖိုးရှိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ စတ္ထုတမြောက်အော်ပရေတာ Mytel တွင် မြန်မာအစိုးရအစုရှင်အဖြစ် တပ်မတော်လက်အောက်ခံ Star High ကုမ္ပဏီက ၂၈ ရာခိုင်နှုန်း၊ ပြည်တွင်းမှ ထိပ်သီးစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် အများစုပိုင်ဆိုင်သည့် ကုမ္ပဏီ ၁၁ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် Myanmar National Telecom Holding (MNTH) ကုမ္ပဏီက ၂၃ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ဗီယက်နမ်စစ်တပ်လက်အောက်ခံ Viettel Global Investment JSC က ၄၉ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီးပိုင်ဆိုင်သည်။

Viettel သည် ဗီယက်နမ်အစိုးရ ထူထောင်ထားသည် နိုင်ငံပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဖြစ်ပြီး ဗီယက်နမ်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက စီမံခန့်ခွဲသည်။ ထို့ကြောင့် ပြည်တွင်းပြည်ပဖက်စပ်လုပ်ငန်းဖြစ်သည့် Mytel ကို မြန်မာဘက်က ၅၁ ရာခိုင်နှုန်း၊ ဗီယက်နမ်က ၄၉ ရာခိုင်နှုန်း ပိုင်ဆိုင်ကြပြီး Telecom International Myanmar ကုမ္ပဏီအမည်ဖြင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ဆောင်မှုများ ပေးလျှက်ရှိသည်။ 

ဗီယက်နမ်စစ်တပ်လက်အောက်ခံ Viettel ကုမ္ပဏီသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ စစ်အခြေစိုက်စခန်းများရှိ တာဝါတိုင်များကိုလည်း လုပ်ကိုင်လျက်ရှိပြီး တပ်မတော် ဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး၏ ဖိုင်ဘာအော့ပ်တစ်လမ်းကြောင်းများ လည်ပတ်ထိန်းသိမ်းခွင့်ကို ရရှိနေခြင်းသည် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးအတွက် ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်းလည်း Justice For Myanmar က ထောက်ပြထားသည်။

ထိုကဲ့သို့ ပြည်ပစစ်တပ်တစ်ရပ်သည် Mytel မှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံများအပေါ် လက်လှမ်းမီနေခြင်းက နိုင်ငံ၏ လုံခြုံရေးအပေါ် အန္တရာယ်ကျရောက်စေနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ Mytel ၏တရားဝင်အင်တာနက်စာမျက်နှာတွင်လည်း Mytel သုံးစွဲသူများ၏ သတင်းအချက်အလက်များအား Mytel တွင်ပါဝင်ရင်းနှီးမြုပ်နှံထားသူများအားမျှဝေခြင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံပြင်ပရှိလူပုဂ္ဂိုလ်နှင့် အဖွဲ.အစည်းများအား လွှဲပြောင်းပေးနိုင်သည်ဟု အတိအလင်းကြေငြာထားသည်။ 

"Mytel သည် မိမိ၏ ကုမ္ပဏီအတွင်းပိုင်၌လည်းကောင်း၊ Mytel ၏ အစုရှယ်ယာရှင်ကုမ္ပဏီများနှင့် ပြင်ပမိတ်ဖက် ပါတနာများအပါအဝင် လူကြီးမင်း၏အချက်အလက်များကို ဤမူဝါဒနှင့်အညီ လုံခြုံစိတ်ချစွာဖြင့် မျှဝေခြင်းကို လူကြီးမင်းက ခွင့်ပြုပါသည်။ ဤမူဝါဒတွင်ဖော်ပြထားသော ရည်ရွယ်ချက်များအလို့ငှာ လူကြီးမင်း၏ အချက်အလက်များကို မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်းကောင်း၊ လူကြီးမင်းနေထိုင်ရာနိုင်ငံမှအပ အခြားတိုင်ပြည်တစ်ခုခုတွင်လည်းကောင်း လွှဲပြောင်းခြင်း၊ လွှဲပို့ခြင်း သို့မဟုတ် သိမ်းဆည်းခြင်းနှင့် ကိုင်တွယ်ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ ပြုနိုင်ပါသည်။ ဤကဲ့သို့ အချက်အလက်များ လွှဲပြောင်းခြင်းမှာ လူကြီးမင်းထံသို့ ပိုမိုကောင်းမွန်သော ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ထုတ်ကုန်များ ပံ့ပိုးပေးရာတွင် လိုအပ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်" ဟူ၍ဖြစ်သည်။ 

“အဲဒါက ပုဂ္ဂလိကလုံခြုံမှုအတွက် အခြေခံအခွင့်အရေးတွေ ချိုးဖောက်ရာရောက်နေသလို တပ်မတော်က ပြောနေတဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာ တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးဆိုတာနဲ့လည်း ဆန့်ကျင်နေပါတယ်” ဟု Justice For Myanmar ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ မရတနာမောင်က ပြောကြားသည်။

ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန အမျိုးသားဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဗဟိုဌာနမှ ညွှန်ကြားရေးမှူး ဦးရဲနိုင်မိုးကမူ ယင်းအခြေအနေများကို နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးအတွက် ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ရပ်အဖြစ် မရှုမြင်ပေ။ 

"အဲလိုဆိုရင်တော့ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ အကုန်လုံးကို ပြန်ခိုင်းမှပဲ ရမှာပေါ့နော်။ ဒီတစ်ခုတည်းကတော့ ကွက်ပြောလို့ မရဘူးထင်တယ်" ဟု ဦးရဲနိုင်မိုးက တုံ့ပြန်သည်။ 

သို့သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးမူဝါဒနှင့် ဥပဒေမူဘောင်များမှာ ယနေ့အချိန်တွင် ရေးဆွဲဆောင်ရွက်နေဆဲဖြစ်ပြီး အစိုးရဌာနများတွင် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးအဖွဲ့များ ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းရန် လိုအပ်နေသေးကြောင်း ပို့ဆောင်/ ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် အခြားဝန်ကြီးဌာနများကြား ပြုလုပ်သည့် အသိပညာပေးဟောပြောပွဲတစ်ရပ်တွင် ဦးရဲနိုင်မိုးကိုယ်တိုင် ပြောကြားခဲ့ဖူးသည်။ 

ဗီယက်နမ်စစ်တပ်ပိုင် Viettel ကုမ္ပဏီ၏ ပင်မလုပ်ငန်းတာဝန်မှာ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများနှင့် စစ်ဘက်အရပ်ဘက် နှစ်မျိုးစလုံးတွင် အသုံးပြုနိုင်သည့် နည်းပညာများကို သုတေသနပြု၊ ထုတ်လုပ်ရောင်းချရေးဖြစ်သည်။ Viettel ၏ နိုင်ငံခြားဈေးကွက် ၁၀ ခုရှိ ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်များတွင် ဒီဂျစ်တယ်လုံခြုံရေးဝန်ဆောင်မှုများ ပေးခဲ့ဖူးသည်ဟုလည်း Justice For Myanmar ၏ အစီရင်ခံစာတွင် ဆိုထားသည်။ ယင်းနိုင်ငံခြားဈေးကွက် ၁၀ ခုတွင် Viettel ကိုယ်တိုင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသည့် Mytel ၏ ကွန်ရက်လည်း ပါဝင်ဖွယ်ရှိကြောင်း ဆိုသည်။ 

ထို့အပြင် Viettel သည် မြန်မာစစ်တပ်၏ ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း၊ သင်တန်းပေးခြင်းတို့ ပံ့ပိုးပေးနေရာ မြန်မာစစ်တပ်၏ စစ်ရာဇဝတ်မှုများကို အားပေးကူညီရာ ရောက်နေသည်ဟု Justice For Myanmar က ဆိုသည်။ 

Viettel ၏ ဌာနတွင်းအချက်အလက်အချို့ ပေါက်ကြားရာမှ Mytel ၏ အတွင်းပိုင်းလည်ပတ်လုပ်ဆောင်ပုံ တွေ့ရှိချက်များအပေါ် အခြေခံပြုစုထားသည့် ယင်းအစီရင်ခံစာ မထွက်ပေါ်လာမီအချိန်ကပင် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအချက်အလက်များ လုံခြုံရေးနှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ရှိနေခဲ့သည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများ၊ သတင်းထောက်များအပါအဝင် မြန်မာပြည်သူများ၏ ဖုန်းပြောဆိုမှုနှင့် အချက်အလက်များကို အစိုးရက ကြားဖြတ်စောင့်ကြည့်မှု ပြုလုပ်ရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိပုံကို မြန်မာသုတေသီတစ်ဦးရေးသားထားသည့် စာတမ်းတစ်စောင်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ 

“မြန်မာနိုင်ငံတွင် အွန်လိုင်းဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှုနှင့် စုံစမ်းထောက်လှမ်းမှုမြင့်တက်လာခြင်း (The Rise of Online Censorship and Surveillance in Myanmar)” အမည်ရှိ ယင်းစာတမ်းကို အမေရိကန်အခြေစိုက် Open Technology Fund ၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် “ဖြူဖြူကျော်” အမည်ရှိ မြန်မာသုတေသီတစ်ဦးက နိုဝင်ဘာတွင် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ယင်းစာတမ်းတွင် ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ၂၀၁၉ တွင် ဆက်သွယ်ရေးအော်ပရေတာ လေးခုအပါအဝင် အခြားအင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုကုမ္ပဏီများသို့ ပေးပို့သည့် အစည်းအဝေးဖိတ်ကြားစာတစ်စောင်မိတ္တူကို ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။ 

“ဆက်သွယ်ရေးဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းလိုင်စင်ရကုမ္ပဏီများမှ အင်တာနက်ကွန်ရက်ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်ရာ၌ Provision for Monitoring of Voice and Data Traffic (ဖုန်းပြောဆိုဆက်သွယ်မှုနှင့် အချက်အလက်များစောင့်ကြည့်ခြင်း) အား Lawful Interception (ဥပဒေနှင့်အညီ ကြားဖြတ်ရယူမှု) စနစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သွားနိုင်ရေးအတွက် လိုအပ်သော စက်မှုပိုင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ရန်” ဟု ယင်းဖိတ်ကြားစာတွင် ရေးသားထားသည်။ 

ထို့အပြင် ပို့ဆောင်/ ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနတွင်းမှ ပေါက်ကြားလာသည့် ဘတ်ဂျက်ဆိုင်ရာ စာရင်းဇယားတစ်ခုတွင် “ဥပဒေနှင့်အညီ အချက်အလက်ကြားဖြတ်ရယူမှုစနစ်” အကောင်အထည်ဖော်ရန် ကျပ်သန်း ၆,၁၉၀ (ကန်ဒေါ်လာ ၄ သန်းနီးပါး) ကို ခွဲဝေသုံးစွဲရန် သတ်မှတ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရကြောင်းလည်း ထိုစာတမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ 

ယင်းမတိုင်ခင်ကလည်း မြန်မာအစိုးရသည် ဆိုရှယ်မီဒီယာစောင့်ကြည့်ရေးအတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄ ဒသမ ၆ သန်းအသုံးပြုကာ ၂၀၁၇ တွင် နိုင်ငံတော်အဆင့်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။​

မြန်မာအစိုးရအနေဖြင့် ယခုသုံးစွဲထားသည့် ငွေကြေးပမာဏအားဖြင့် ဆိုလျှင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကဲ့သို့ နိုင်ငံများမှ ထုတ်လုပ်သည့် ခေတ်မီ ဒီဂျစ်တယ်စုံစမ်းထောက်လှမ်းရေး စက်ပစ္စည်းများပင် ရယူသုံးစွဲနိုင်ကြောင်း Free Expression Myanmar အဖွဲ့မှ ဒါရိုက်တာ မယဉ်ရတနာသိန်းက Myanmar Now ကို ပြောသည်။

“ဥပဒေနှင့်အညီ အချက်အလက် ကြားဖြတ်ရယူမှု” လုပ်ဆောင်ရန်မှာ ယင်းအတွက် သီးခြားဥပဒေတစ်ခု မရှိသေးသည့်အပြင် နည်းဥပဒေကဲ့သို့ ဥပဒေမူဘောင်မျိုးလည်း မရှိသေးသဖြင့် ပြည်သူများ၏ ဖုန်းပြောဆိုမှုနှင့် အချက်အလက်များကို ဥပဒေနှင့်အညီ မည်ကဲ့သို့ စောင့်ကြည့်ရယူမည်ဟူသည့် အချက်မှာ မေးခွန်းထုတ်ဖွယ်ရာ ဖြစ်နေသည်ဟု ၎င်းက ထောက်ပြသည်။

“နောက်တစ်ခု ထပ်ပြီး စိုးရိမ်စရာကောင်းတာက ဒီဘက်မှာရှိတဲ့ ISP (အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသူ) တွေက မတွန်းလှန်နိုင်ဘူး။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဒီဘက်မှာက domestic law (ပြည်တွင်းဥပဒေ) လျော့ရိလျော့ရဲကြီးနဲ့ အလုပ်လုပ်ရတဲ့ အခါကျတော့ သူတို့မှာ အများကြီးမတွန်းလှန်နိုင်တာကို တွေ့ရတယ်” ဟု မယဉ်ရတနာသိန်းက ဆိုသည်။

ဆက်သွယ်ရေးအော်ပရေတာတစ်ခုဖြစ်သည့် တယ်လီနော (မြန်မာ) ၏ ဒီဇင်ဘာ ၃ ရက် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်စောင်တွင်လည်း ဆက်သွယ်ရေးအော်ပရေတာများနှင့် အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုကုမ္ပဏီများ၏ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ သုံးစွဲသူများ၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အချက်အလက်များကို အစိုးရက တိုက်ရိုက်ရယူနိုင်ရန် ကြံရွယ်နေကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။

လူ့အခွင့်အရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ တစ်ဦးအနေဖြင့် မိမိ၏ ဖုန်းပြောဆိုမှုများ၊ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအချက်အလက်များကို မြန်မာစစ်တပ်က မည်မျှအထိလက်လှမ်းမီနေသည်ဟူသည့် အချက်အပေါ် စိုးရိမ်မိကြောင်း မယဉ်ရတနာသိန်းက ဆိုသည်။

ပို့ဆောင်/ ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးမျိုးဆွေကမူ Mytel အနေဖြင့် ဥပဒေကိုကျော်လွန်၍ လုပ်ဆောင်နိုင်မည်မဟုတ်ကြောင်း၊ ပြုလုပ်ပါကလည်း ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၆၉ အရ အရေးယူခံရမည်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာပြောသည်။ 

“ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းပြောရရင် သူတို့ (Mytel) လည်း လက်ရှိ ဥပဒေအတိုင်း လိုက်နာရမှာပဲလေ။ ကျွန်တော်တို့ ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေမှာကလည်း ဒီဘက်က ခွင့်ပြုချက်တစ်ခုမျှမရှိဘဲ (တပ်မတော်ဘက်ကို) သူတို့ပေးလို့ မရဘူး” ဟု ဦးမျိုးဆွေက ဆိုသည်။

မည်သူမဆို ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ တရားစွဲဆိုခြင်းကိစ္စနှင့် တရားရုံးအမိန့်အရ ထုတ်ဖော်ပြသရန် ခွင့်ပြုထားသည့် ကိစ္စများမှအပ ယုံကြည်စိတ်ချရသော စနစ်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ လျှို့ဝှက်စနစ်ဖြင့်ဖြစ်စေ ထားရှိသော သတင်းအချက်အလက်ကို ယင်းတို့နှင့် သက်ဆိုင်ခြင်းမရှိသည့် အခြားသူတစ်ဦးဦးသို့ တစ်နည်းနည်းဖြင့် ထုတ်ဖော်ခြင်းကို ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၉ အရ တားမြစ်ထားသည်။ ဖောက်ဖျက်ပါက အမြင့်ဆုံးထောင်ဒဏ် တစ်နှစ်အထိ ချမှတ်ခံရနိုင်သည်။ 

ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၆၉ တွင် ထိုကဲ့သို့ဖော်ပြထားသော်လည်း ဥပဒေနှင့်အညီ ကြားဖြတ်ရယူမှုအတွက် လိုအပ်သည့် သီးခြားဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေများ ရှိမနေခြင်းသည် တပ်မတော်နှင့် အစိုးရက ပြည်သူများ၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအချက်အလက်များကို ရယူခွင့်ရှိနေစေသည်ဟု ဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက် မြန်မာအိုင်စီတီအဖွဲ့ (MIDO) ၏ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ မထိုက်ထိုက်အောင်က ဆိုသည်။

“Mytel ကလည်း ဗီယက်နမ်စစ်တပ်၊ မြန်မာစစ်တပ်ကနေ ပူးပေါင်းလုပ်ထားတဲ့အခါကျတော့ ဘာပဲပြောပြော စစ်တပ်က real-time data (အချိန်နဲ့တစ်ပြေးညီ စုစည်းရရှိတဲ့အချက်အလက်) တွေကို ရယူနေနိုင်တော့ အဲဒါက တော်တော်လေးတော့ စိတ်ပူရတဲ့ကိစ္စပါ” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

တပ်မတော်သည် real-time data (အချိန်နဲ့တစ်ပြေးညီ စုစည်းရရှိတဲ့အချက်အလက်) များကို ရယူနိုင်သည့် အခွင့်အလမ်းရှိမရှိ မေးမြန်းရာ ယင်းသို့ ရယူပိုင်ခွင့်မရှိကြောင်းနှင့် Mytel ကို တပ်မတော်က ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသည်ဟူသည့် အချက်တစ်ချက်တည်းကိုကြည့်၍ ထိုကဲ့သို့ ယူဆ၍ မရနိုင်ကြောင်း ဦးမျိုးဆွေက ကာကွယ်ပြောကြားသည်။

“ဒါကို ဘယ်ဘက်က ယူတယ်ပဲဖြစ်ဖြစ် တွေ့သွားတာနဲ့ သူတို့အရေးယူခံရမှာပဲလေ။ နောက်ဆုံး လိုအပ်တယ်၊ သူတို့ ရယူချင်တယ် ဆိုရင်တော့ တရားရုံးအမိန့်တွေ၊ နိုင်ငံတော်အစိုးရက တာဝန်ပေးထားတဲ့ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းတွေကပဲ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိတာ” ဟု ဦးမျိုးဆွေက ပြောသည်။ 

နည်းပညာတိုးတက်မြင့်မားလာသည်နှင့်အမျှ အစိုးရများသည် နည်းပညာများအသုံးပြု၍  ပြည်သူများ၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအချက်အလက်များကို စောင့်ကြည့်ထောက်လှမ်းမှုများ ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသော်လည်း ဒီမိုကရေစီအားကောင်းသည့် နိုင်ငံများတွင်မူ ပြည်သူကို အကာအကွယ်ပေးနိုင်သည့် ဥပဒေများလည်း ရှိထားကြသည်။

ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ပြည်တွင်း လူ့အခွင့်အရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူများ၊ သတင်းအချက်အလက်နှင့် နည်းပညာလွတ်လပ်ခွင့်အတွက် ရပ်တည်ကြသူများက ပြည်သူများ၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအချက်အလက်အပေါ် အကာအကွယ်ပေးနိုင်သည့် ဥပဒေများ ပေါ်ထွက်လာရေး ဆော်ဩနေကြခြင်းဖြစ်သည်။

“စောင့်ကြည့်ထောက်လှမ်းမှုတွေ လုပ်လာမယ်ဆိုရင်တောင် (ပြည်သူကို) အကာအကွယ်ပေးနိုင်ဖို့အတွက် ဥပဒေတွေလိုအပ်တယ်” ဟု မထိုက်ထိုက်အောင်က ပြောသည်။

တိကျပြတ်သားသည့် သံတမန်ရေးအရ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုကသာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် နောက်ထပ်ဖြစ်ပွားလာနိုင်သော အသက်ဆုံးရှုံးမှုများကို ကာကွယ်ပေးနိုင်မှာပါဟု ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ R2P စင်တာ တာဝန်ရှိသူက ပြောကြားသည်

Published on Mar 19, 2021
နိုင်ငံတကာအနေဖြင့် R2P ဝင်ရောက်ပေးရန် စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြသူများက တောင်းဆိုလျက်ရှိသည်။ 

​နိုင်ငံတကာက စစ်ရေးအရ အကာအကွယ်​ပေးသင့်​သော နိုင်ငံများစာရင်းတွင် အာဖဂန်နစ္စတန်နှင့် ​တောင်ဆူဒန်နိုင်ငံများနည်းတူ မြန်မာနိုင်ငံကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ R2P စင်တာက မတ်လ ၁၇ ရက်တွင် ထည့်သွင်းလိုက်သည်။

''ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံ​ရေး​ကောင်စီအပြင် မြန်မာရဲ့အိမ်နီးချင်း​တွေ၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက အစိုးရအားလုံးအ​နေနဲ့ မြန်မာပြည်သူလူထုရဲ့ တောင်းဆိုမှု​တွေကို နား​ထောင်ဖို့နဲ့ လူသားမျိုးနွယ်စုအ​ပေါ် ​နောက်ထပ် ရာဇဝတ်ခြိမ်း​ခြောက်မှုကို ​ဖြေရှင်းဖို့ အ​​ရေးကြီးတယ်။ တိကျပြတ်သားတဲ့ သံတမန်​​ရေးအရ အ​ရေးယူ​ဆောင်ရွက်မှုကသာ မြန်မာမှာ ​နောက်ထပ်အသက်ဆုံးရှုံးမှုကို ကာကွယ်​ပေးနိုင်မှာပါ'' ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ R2P စင်တာမှ ပရိုဂရမ်မန်​နေဂျာနာဒီယာ​ကော့တ်က ပြောကြားသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၁ ရက် စစ်အာဏာသိမ်းခံရပြီး​ချိန်မှစတင်ကာ သန်းပေါင်းများစွာသောပြည်သူများ လမ်းပေါ်ထွက်လာပြီး စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် စစ်အာဏာရှင်စနစ် အလိုမရှိကြောင်း ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။

ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒမှုများကို အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီက လက်နက်မဲ့ အရပ်သားပြည်သူများကို ရက်စက်စွာ နှိမ်နင်းလျက်ရှိသောကြောင့် ပြည်သူများ သွေးမြေကျခဲ့ရသည်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ​စေတနာ့ဝန်ထမ်းများနှင့် ဂျာနယ်လစ်များပါမကျန် ကျောင်းသားလူငယ်များသည်လည်း ဥပဒေမဲ့ အတင်းအဓမ္မဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရလျက်ရှိသည်။ 

အမြို့မြို့အနယ်နယ်တွင် စစ်ကောင်စီလက်နက်ကိုင်များက ဥပဒေမဲ့သတ်ဖြတ်မှုများ နေ့စဉ်ကျူးလွန် လျက်ရှိပြီး ရန်ကုန်ရှိ မြို့နယ် ၆ ခုကိုလည်း စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာထားသည်။ ထို့ပင် ပြည်ပကမ္ဘာနှင့် အဆက်အသွယ်ဖြတ်တောက်ရန် အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းမှုများ အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် စစ်ကောင်စီ က အင်တာနက်များ ဖြတ်တောက်ထားသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထိုသို့သော စစ်ကောင်စီ၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော ဖိနှိပ်မှုများကြောင့် မြန်မာပြည်သူများ အန္တရာယ်ကျ​ရောက်​နေပြီဟု ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ R2P စင်တာက ​ဖော်ပြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတစ်နံတစ်လျား လူထုဆန္ဒပြပွဲများ၌ ဆန္ဒပြသူများက လုံခြုံ​ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ ​အ​သေအ​ပျောက်များ​သော အကြမ်းဖက်မှုရပ်တန့်​ရေးနှင့် R2P ဝင်​​ရောက်​ရေး နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းသို့ ဆက်လက်​တောင်းဆို​လျက်ရှိသည်။

၁၉၉၀ ပြည့်လွန်ကာလအတွင်း ယူဂိုဆလားဗီးယားနှင့် ရဝမ်ဒါနိုင်ငံတွင် ကျူးလွန်​သော ရက်စက် ယုတ်မာမှုများကို နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းက လုံလုံ​လောက်​လောက် အ​ရေးယူ ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့သည့်အ​​ပေါ် တုံ့ပြန်သည့်အ​နေဖြင့် R2P သ​​ဘောတရား ​ပေါ်ထွက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။

R2P စာရင်း​တွင် ပါဝင်​​သော ​တောင်ဆူဒန်တွင် COVID-19 ကပ်​​​ရောဂါ၊ ရာသီဥတု​ပြောင်းလဲမှုနှင့် လူမျိုးစုပဋိပက္ခ​ကြောင့် လူဦး​ရေ ၇ သန်းခန့် စားနပ်ရိက္ခာမဖူလုံမှုနှင့် ရင်ဆိုင်​နေရသည်။ 

Myanmar Now is an independent news service providing free, accurate and unbiased news to the people of Myanmar in Burmese and English.

Continue Reading

စစ်အာဏာသိမ်းမှုအ​ပေါ်ဆန့်ကျင်​ကြောင်း ငြိမ်းချမ်းစွာ၊ ရဲရင့်စွာဆန္ဒပြ နေ​သောမြန်မာပြည်သူများအ​ပေါ် စစ်သားများက ရက်စက်စွာ နှိမ်နင်း​နေမှုအ​ပေါ်  နိုင်ငံတကာက တစ်ညီတစ်ညွတ်တည်း ဆန့်ကျင်ရှုတ်ချကြောင်းလည်း ကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက တိုက်တွန်းခဲ့သည်...

Published on Mar 18, 2021

အ​မေရိကန်နိုင်ငံခြား​ရေးဝန်ကြီး အန်သိုနီဘလင်ကန်နှင့် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံခြား​ရေးဝန်ကြီး ​ချောင်အီ​ယောင်တို့သည် မြန်မာ​အ​ရေးအပါအဝင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ဒီမိုက​ရေစီတိုက်စားမှုအ​​ကြောင်း ယနေ့ (မတ်လ ၁၈) ​ဆွေး​နွေးခဲ့ကြသည်။

"မြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်တပ်က ဒီမိုက​ရေစီနည်းကျ​ရွေး​ကောက်ပွဲရလဒ်​တွေကို ​ပြောင်းပြန်လှန်ဖို့ ကြိုးစား​နေပြီး ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒပြ​နေသူ​တွေကို ရက်ရက်စက်စက် နှိမ်နင်း​နေပါတယ်။ တိုင်းပြည်အနာဂတ် အတွက် ဆန္ဒပြ​တောင်းဆိုတာလုပ်​နေတဲ့ လူငယ်​လေး​တွေကို ပစ်သတ်​နေတာပါ'' ဟု ကန်နိုင်ငံခြား​ရေးဝန်ကြီး ဘလင်ကန်က ​ပြောသည်။

ထို့အပြင် ​တောင်ကိုရီးယားသို့​ရောက်ရှိ​နေ​သော အ​မေရိကန် နိုင်ငံခြား​ရေးဝန်ကြီးက "ကျွန်​​တော်တို့အ​နေနဲ့ အ​​ခြေခံအခွင့်အ​​ရေး​နဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်​တောင်းဆို​နေကြတဲ့ပြည်သူ​တွေဘက်က ရပ်တည်​ပေးရမှာ ဖြစ်ပြီး သူတို့အ​ပေါ် ဖိနှိပ်တဲ့သူ​တွေကို ဆန့်ကျင်ရပါမယ်'' ဟု မြန်မာပြည်သူများနှင့်အတူ ရပ်တည် ကြောင်းဖြစ်ကြောင်း ဆက်လက်ပြောကြားခဲ့သည်။

ထို့အပြင် ဘလင်ကန်က တရုတ်အ​စိုးရအ​ကြောင်းကိုလည်း ထည့်သွင်း​ပြောဆိုပြီး ထိုင်ဝမ်၊ ​ဟောင်​ကောင်၊ တိဘက်၊ ရှင်းကျန်းအ​ရေးအပါအဝင် ​တောင်တရုတ်ပင်လယ်အ​ရေးကိစ္စများကိုလည်း ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။

"မြန်မာနိူင်ငံအပါအဝင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးမှာ ဒီမိုကရေစီနဲ့လူ့အခွင့်အရေးတွေ နောက်ပြန်လိမ့်နေတဲ့ အချိန်မျိုးမှာ ပီကင်းရဲ့လုပ်ဆောင်ချက်တွေက ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့မဟာမိတ်တွေ အကြားဘုံချဉ်းကပ်မှု တစ်ခု ပေါ်ပေါက်စေဖို့ အရေးအကြီးဆုံးပါပဲ" ဟု ဘလင်ကန်က တရုတ်နိုင်ငံအ​ပေါ် တိုက်ရိုက်ရည်ညွှန်း၍ ​ပြောကြားခဲ့သည်။

ဘလင်ကန်နှင့် အ​​မေရိကန်ကာကွယ်​​ရေးဝန်ကြီး လွိုက်ဒ်​အော်စတင်သည် မတ်လ ၁၆ ရက်ကလည်း ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ​ရောက်ရှိစဥ် အာရှမဟာမိတ်များနှင့် ဆွေး​နွေး​​ရေး သီတင်းပတ် စတင်မှုအဖြစ် ဂျပန် နိုင်ငံခြား​ရေးဝန်ကြီး မိုတီဂီ၊ ဂျပန်ကာကွယ်​ရေးဝန်ကြီး ကီရှီတို့နှင့် ​တွေ့ဆုံစဥ် မြန်မာအ​ရေး၊ ​မြောက်ကိုရီးယားနျူအ​​ရေးနှင့် တရုတ်ကြီးစိုးမှု ထိန်းချုပ်​ရေး အပါအဝင် အခြားအ​ရေးကြီးကိစ္စများ ​ဆွေး​နွေးခဲ့ကြသည်။ 

စစ်အာဏာသိမ်းမှုအ​ပေါ်ဆန့်ကျင်​ကြောင်း ငြိမ်းချမ်းစွာ၊ ရဲရင့်စွာဆန္ဒပြ နေ​သောမြန်မာပြည်သူများအ​ပေါ် စစ်သားများက ရက်စက်စွာ နှိမ်နင်း​နေမှုအ​ပေါ်  နိုင်ငံတကာက တစ်ညီတစ်ညွတ်တည်း ဆန့်ကျင်ရှုံ့ချရန်လည်း ဘလင်ကန်က တိုက်တွန်းခဲ့သည်

Myanmar Now is an independent news service providing free, accurate and unbiased news to the people of Myanmar in Burmese and English.

Continue Reading

မတ် ၁၈ နံနက်ပိုင်းတွင် မအူပင်မြို့နယ် မီးသွေးချောင်းကျေးရွာအုပ်စုရှိ ကျေးရွာသား ၉ ဦးကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားကြောင်း မျက်မြင်တွေ့ကြုံခဲ့ရသူ ဒေသခံရွာသားတစ်ဦးက အတည်ပြုသည်

Published on Mar 18, 2021
သေဆုံးသွားသော ဦးခင်မောင်လတ်၏ ရုပ်အလောင်းအား မိသားစုဝင်များနှင့်အတူ တွေ့ရစဉ်။ (ဓာတ်ပုံ- Ma May Facebook)

ဧရာဝတီတိုင်း မအူပင်မြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာအချို့တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) ပါတီဝင်များ နှင့် ပါတီထောက်ခံသူများကို စစ်ကောင်စီက ပစ်မှတ်ထား ဖမ်းဆီးနေသဖြင့် ရွာလုံးကျွတ်ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်နေရသည်ဟု ဒေသခံများက Myanmar Now ကို ပြောသည်။

ယနေ့ (မတ်လ ၁၈) နံနက်ပိုင်း ၁၁ နာရီခန့်တွင် စစ်ကောင်စီ၏ လက်နက်ကိုင်များသည် မအူပင်မြို့နယ် မီးသွေးချောင်းကျေးရွာအုပ်စုရှိ ကျေးရွာသား ၉ ဦးကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားကြောင်း မျက်မြင်တွေ့ ကြုံ ခဲ့ရသူ ဒေသခံ ရွာသားတစ်ဦးက အတည်ပြုသည်။

“ပေါ်တာဆွဲသလို ဖမ်းသွားတာပေါ့။ အကုန်လုံးကို ဆွဲတင်သွားတာ ဝင်မွှေတဲ့နေရာလည်း ဝင်မွှေသွား တယ်။ NLD သမားအကုန်ဖမ်းမယ်ဆိုပြီး အကုန်လုံးကို လိုက်ဖမ်းနေတာ” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

ယနေ့ အဖမ်းခံရသည့် NLD ပါတီ ထောက်ခံသူများတွင် အမျိုးသား ၈ ဦးနှင့် အမျိုးသမီးတစ်ဦးပါဝင်ပြီး သက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် ကလေးငယ်များပါ မီးသွေးချောင်း ကျေးရွာအနီးရှိ တောထဲတွင် ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်နေရကြောင်း အဆိုပါရွာသားက ပြောသည်။

“ကျွန်တော်တို့ကို ဝိုင်းဝန်းကူညီပေးကြပါ။ ကျွန်တော်တို့မှာ ရွာလုံးပေါက် ဘဝပျက်ပြီး နေစရာ ထိုင်စရာ မရှိဘူး ကိုယ့်ရွာတောင် ကိုယ်မပြန်ရဲဘူး” ဟု ၎င်းက ဆက်ပြောသည်။

၎င်းတို့ ကျေးရွာတွင် နေထိုင်သည့် ပြည်ခိုင်ဖြိုး ပါတီဝင်များက စစ်တပ်ကို သတင်းပေးခြင်းကြောင့် ထိုသို့ လာရောက်ဖမ်းဆီးခြင်းဖြစ်သည်ဟု ထိုဒေသခံက ဆိုသည်။

မအူပင်မြို့နယ်ရှိ မီးသွေးချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျေးရွာ ၄ ရွာပါဝင်ပြီး အိမ်ခြေ ၁၀၀၀ ကျော်ရှိ ကြောင်း ဒေသခံများထံက သိရသည်။

ထို့ပြင် မြန်အောင်မြို့အနီး ထူကျေးရွာအုပ်စုအတွင်းရှိ ကျေးရွာတစ်ရွာလျင် အမျိုးသား ၁၀ ဦးနှုန်း ထုတ်ပေးရန် ဒေသခံ ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီဝင်များ၏ အကူအညီဖြင့် စစ်တပ်နှင့်ရဲများက မတ် ၁၅ ရက် ကတည်းကပင် လူစာရင်းကောက် နေသည်ဟု ဒေသခံကျေးရွာသားအချို့က Myanmar Now ကို ပြောသည်။

“ဘာလို့ ဒီလိုတွေ အသွားအလာရှိလည်းဆိုတော့ ဒီနယ်မြေတစ်ခုလုံးက ဦးသန်းဌေးရဲ့ ဩဇာအာဏာ အတော်အသင့် သက်ရောက်တဲ့နယ်မြေဗျ” ဟု ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောသည်။

အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်များက NLD ပါတီဝင်များကို လိုက်လံဖမ်းဆီး ခဲ့ရာ ပါတီဝင် အမြောက်အများ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး ဖမ်းဆီးခံထားရသူများထဲမှ အနည်းဆုံး ၃ ဦး သေဆုံး ခဲ့သည်။

ထိုသို့ စစ်တပ်နှင့်ရဲက ကျေးရွာဒေသခံများ၏ စာရင်းကို လိုက်လံ ကောက်ခံနေသော်လည်း အင်တာနက် ပြတ်တောက်မှုကြောင့် သတင်းအချက်အလက်များ ပေးပို့ရန် အခက်အခဲရှိနေသည်ဟုလည်း ဒေသခံများက ပြောသည်။

Myanmar Now is an independent news service providing free, accurate and unbiased news to the people of Myanmar in Burmese and English.

Continue Reading