၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲရဲ့ ထူးခြားတဲ့ အသွင်လက္ခဏာတစ်ရပ်လည်းဖြစ်၊ ပထမဆုံးအရပ်သားအစိုးရပေါ်ပေါက်ပြီး ဆင့်ပွားဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ဒီမိုကရေစီအင်အားစုအတွင်း တက်ရောဂါလက္ခဏာတစ်ခုလည်းဖြစ်တဲ့ တိုင်းရင်းသားနိုင်ငံရေးအင်အားစုများ ပေါင်းစည်းရပ်တည်ပြီး အာဏာရပါတီ NLD ကို ရင်ဆိုင်အပြိုင်ကြဲမယ့် ကိုယ်ထူကိုယ်ထ ဒေသတွင်းနိုင်ငံရေးအင်အား ထူထောင်လှုပ်ရှားမှုများဟာ ပြည်နယ်အတော်များများရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲအခင်းအကျင်းတွေမှာ တွေ့ရှိလာရပါတယ်။
၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲရဲ့ ထူးခြားတဲ့ အသွင်လက္ခဏာတစ်ရပ်လည်းဖြစ်၊ ပထမဆုံးအရပ်သားအစိုးရပေါ်ပေါက်ပြီး ဆင့်ပွားဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ဒီမိုကရေစီအင်အားစုအတွင်း တက်ရောဂါလက္ခဏာတစ်ခုလည်းဖြစ်တဲ့ တိုင်းရင်းသားနိုင်ငံရေးအင်အားစုများ ပေါင်းစည်းရပ်တည်ပြီး အာဏာရပါတီ NLD ကို ရင်ဆိုင်အပြိုင်ကြဲမယ့် ကိုယ်ထူကိုယ်ထ ဒေသတွင်းနိုင်ငံရေးအင်အား ထူထောင်လှုပ်ရှားမှုများဟာ ပြည်နယ်အတော်များများရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲအခင်းအကျင်းတွေမှာ တွေ့ရှိလာရပါတယ်။ တိုင်းရင်းသားပါတီငယ်များဟာ ကိုယ့်ပါတီ ကိုယ်ဖျက်ပြီး ပါတီအသစ်တစ်ခုအဖြစ် ပေါင်းစည်းဖွဲ့စည်းကာ ရွေးကောက်ပွဲဝင်လာကြပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဒေသတွင်း နိုင်ငံရေးသြဇာနဲ့ အာဏာကို လက်ရှိ အာဏာရပါတီထက် သာလွန်အောင်ရယူကာ ဒေသတွင်း တိုင်းရင်းသားပါတီတွေရဲ့ တန်ဖိုးကို မြှင့်တင်ပြီး နောက်တစ်ကြိမ် အာဏာရပါတီဖြစ်လာမယ့် ပါတီနဲ့ ဒေသတွင်း နိုင်ငံရေးသဘောတူညီချက်တွေအတွက် ဈေးကစားနိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားကြပါတယ်။
အဲဒီပြည်နယ်တွေအထဲမှာ လှုပ်ရှားတက်ကြွမှုအများဆုံး၊ အားအကောင်းဆုံးလို့ ယူဆရတဲ့ ပြည်နယ်တွေကတော့ ကယား ပြည်နယ်နဲ့ မွန်ပြည်နယ်ပဲဖြစ်ပါတယ်။ ကယားပြည်နယ်မှာတော့ လူမျိုးပေါင်းစုံဒီမိုကရေစီပါတီ ( ကယားပြည်နယ်) နဲ့ ကယားလူမျိုးစုဒီမိုကရေစီပါတီ နှစ်ခုဟာ ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှာ ပေါင်းစည်းလိုက်ပြီး ကယားပြည်နယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီအဖြစ် ပါတီသစ် ထူထောင်လိုက်ကြသလို တချိန်က NLD ဝန်းရံသူ၊ အမျိုးသားရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများဖြစ်တဲ့ မျိုးဆက်သစ်တိုင်းရင်းသားလူငယ်များကလည်း အဆိုပါ ပါတီအသစ်မှာ ဝင်ရောက်ပူးပေါင်းပါဝင်ကာ လာမယ့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာ NLD ကို အပြိုင်ကျဲပြီး အနိုင်ရဖို့ ကြုံးဝါးထားပါတယ်။ မွန်ပြည်နယ်မှာလည်း မွန်ပါတီ နှစ်ခုပေါင်းပြီး NLD ကို မဲဆန္ဒနယ်အများအပြားမှာ ရင်ဆိုင်ဖို့ တာဆူနေပြီဖြစ်ပါတယ်။ ဒီပြည်နယ်နှစ်ခုရဲ့ ထူးခြားချက်တစ်ခုကတော့ အခုလို ဒေသတွင်း တိုင်းရင်းသားပါတီ နိုင်ငံရေးအင်အားကို မြှင့်တင်ဖို့ စေ့ဆော်ချက်ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ နောက်ခံအကြောင်းရင်းပြဿနာချင်း တူညီနေတာပဲဖြစ်ပါတယ်။
အားလုံးသိပြီးတဲ့အတိုင်းပဲ၂၀၁၇ မှာ မွန်ပြည်နယ်ချောင်းဆုံတံတား အမည်ပေးတဲ့ကိစ္စ အငြင်းပွားခဲ့ပြီး အာဏာရပါတီရဲ့ လွှတ်တော်တွင်း အာဏာကုန်သုံး ဖြေရှင်းအနိုင်ယူမှုကြောင့် အကျိုးဆက်ဂယက်အဖြစ် အဆိုပါ တံတားတည်ရှိရာ ချောင်းဆုံမြို့နယ်ရဲ့ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲမှာ NLD က ရွေးကောက်ပွဲ ရှုံးနိမ့်သွားခဲ့ပါတယ်။ ဒီဖြစ်စဉ် ဒီဇာတ်လမ်းလေးဟာ အခြားပြည်နယ်က တိုင်းရင်းသားအရေး မြှင့်တင်လှုပ်ရှားသူတွေအတွက် နမူနာကောင်း၊ ပုံစံကောင်းလေးဖြစ်သွားခဲ့ပါတယ်။ တစ်ဆက်တည်းမှာပဲ တိုင်းပြည်အနှံ့အပြား မြို့ကြီးတွေမှာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းရုပ်တု ထားရှိရေးကိစ္စပေါ်ပေါက်လာပြီး ကယားပြည်နယ်မှာ ချောင်းဆုံတံတားကိစ္စဆန်ဆန် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းရုပ်တု ထားရှိမှုဆန့်ကျင့်ရေးလှုပ်ရှားမှု ပေါ်ပေါက်ခဲ့သလို အစိုးရအဆင့်ဆင့်ရဲ့ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းမှုဟာလည်း မွန်ပြည်နယ် ချောင်းဆုံတံတားအရေးနဲ့မခြား ဒေသတွင်း လူမျိုးရေးနိုင်ငံရေး အစာမကြေမှုတွေသာ ကျန်ရစ်စေခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကယားပြည်နယ်မှာ ဗိုလ်ချုပ်ရုပ်တုဆန့်ကျင်ရေး လူငယ်အင်အားစုများက ပေါင်းစည်းလိုက်တဲ့ ဒေသခံ တိုင်းရင်းသားပါတီမှာ အားဖြည့်ပါဝင်လာကြပြီး ကယားပြည်နယ်တွင်း လာမယ့်ရွေးကောက်ပွဲတွေမှာ အမျိုးသားရေးအခြေခံပြီး NLD အပေါ် အောင်ပွဲခံနိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေကြပါတယ်။ ပူးပေါင်းလိုက်တဲ့ ပါတီတွေအနေနဲ့ ပါတီအသစ်အဖြစ်ထွက်ပေါ်လာသော်လည်း ပြီးခဲ့တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲတွေမှာ အရင်ပါတီဟောင်းတွေအနေနဲ့ ဘယ်လို ရလဒ်ကိန်းဂဏန်းတွေ ရရှိခဲ့လဲဆိုတဲ့ အနေအထားတွေကနေ ဒီကနေ ရွေးကောက်ပွဲအလားအလာကို သုံးသပ်ကြည့်ချင်ပါတယ်။
ကယားပြည်နယ်ဟာ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲမှတ်တမ်းအရ မဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိသူ တစ်သိန်းရှစ်သောင်းနီးပါးသာရှိပြီး ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲရုံကို မဲလာပေးတဲ့သူ တစ်သိန်းတစ်သောင်းကျော်သာ ရှိခဲ့ပါတယ်။ ကယားပြည်နယ်ကို ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ မြို့နယ် ၇ မြို့နယ်ထဲမှာ လွိုင်ကော်၊ ဒီမောဆိုနဲ့ ဖရူဆိုမြို့နယ်တွေမှာ လူဦးရေ သောင်းဂဏန်းရှိပြီး ကျန် မြို့နယ် ၄ မြို့နယ်တွေမှာ လူဦးရေ ထောင်ဂဏန်းပဲ ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် အချို့ ပြည်မက နိုင်ငံရေးသမားတွေဟာ မဲဆန္ဒရှင် ၃ ထောင်ဝန်းကျင်သာရှိတဲ့ ကယားပြည်နယ်ထဲက ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်အချို့ကို စည်းရုံးရေးနယ်မြေ သေးငယ်တဲ့အတွက် အဲဒီမဲဆန္ဒနယ်တွေကနေ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ဖို့ မျက်စိကျတတ်ကြတာတွေ့ရပါတယ်။ ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲကနေ စရမယ်ဆိုရင် ကယားပြည်နယ်မှာ မဲဆန္ဒနယ် ၈ ခု သတ်မှတ်ပြီး ရွေးကောက်ပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ NLD က ၄ နေရာမှာ အနိုင်ရခဲ့ပြီး ကယားပြည်နယ် လူမျိုးပေါင်းစုံ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်က ၂ နေရာ အနိုင်ရခဲ့တာတွေ့ရပါတယ် ( ၎င်းပါတီဟာ ၁၉၉၂ မှာ ဖျက်သိမ်းခံခဲ့ရပါတယ်)။ ကျန်တဲ့ ၂ နေရာက တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ တစညက အနိုင်ရရှိခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာတော့ ပြည်မမှာ ဗဟိုပြုတဲ့ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီနဲ့ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ ၂ ပါတီထဲသာ ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြပြီး တိုင်းရင်းသားပါတီဆိုလို့ ကယန်းအမျိုးသားပါတီတစ်ခုတည်းသာ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အတွက် ဒီမောဆို မဲဆန္ဒနယ်နဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၃ နဲ့ ၄ မှာ မှာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့တာ တွေ့ရပါတယ်။ မဲဆန္ဒနယ်အားလုံးမှာ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ က အနိုင်ရရှိခဲ့ပါတယ်။( အချို့မဲဆန္ဒနယ်မှာ မဲပေးခွင့်ရှိသူ ဦးရေ ၁၅၀ တောင် မပြည့်ပဲ မဲပေးသူ ၈ ဦးသာရှိတာ တွေ့ရပြီး ကျန်မဲ ၁၃၀ ကျော်ဟာ ကြိုတင်မဲဖြစ်နေတာ တွေ့ရပါတယ်။ အဲဒီလိုပဲ မဲဆန္ဒရှင် ၁၆၈၀ ရှိတဲ့ နောက်မဲဆန္ဒနယ်တစ်ခုမှာ မဲလာပေးတဲ့သူ ၅၉ ယောက်သာရှိပြီး ကြိုတင်မဲ ၁၆၂၁ မဲရှိတာတွေ့ရပါတယ်) ။ ၂၀၁၃ မှာ လူမျိုးပေါင်းစုံဒီမိုကရေစီပါတီ ( ကယားပြည်နယ်) နဲ့ ကယားလူမျိုးစု ဒီမိုကရေစီပါတီဆိုပြီး ဒေသတွင်း တိုင်းရင်းသားအင်အားစုပါတီတွေ တည်ထောင်လာကြကာ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲမှာ NLD နဲ့အတူ ရွေးကောက်ပွဲ ပါဝင်လာခဲ့ပါတယ်။
NLD ပါတီ ရွေးကောက်ပွဲ ပါဝင်လာခြင်းဆိုတဲ့ နိုင်ငံရေး ထကြွနိုးကြားလှုပ်ရှားမှု ဂယက်လှိုင်းကြောင့် ကယားပြည်နယ်တွင်း၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်တွေမှာ ကယားတိုင်းရင်းသားပါတီ နှစ်ခုရဲ့ မဲရလဒ်တွေဟာ အတော်လေးဆိုးရွားခဲ့ပြီး NLD ကို နေရာအများစုမှာ ရှုံး နိမ့်ခဲ့တဲ့ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီထက်ပင် နည်းပါးနေတာ တွေ့ရပါတယ်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်နဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်ပေါင်း ၁၉ နေရာရှိတဲ့အနက် ၁၅ နေရာမှာ ကယားပါတီ ၂ ခု ရဲ့ မဲရရှိမှု ဟာ ၃ ရာခိုင်နှုန်းကနေ ၈ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်အထိသာ အများဆုံးရရှိပြီး ကျန် ၄ နေရာ ရဲ့ မဲအများဆုံးရရှိမှုကို ကြည့်တဲ့အခါ ၂၀.၃၂ % ကို အမျိုးသားမဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၅ (ဖရူဆို ဒေသ) ၊ ၁၆ .၉ % ကို မဲဆန္ဒနယ် ၁၀ ( ဖားဆောင်း ဒေသ)၊ ၁၀.၂၅% ကို အမှတ် ၆ မဲဆန္ဒနယ် ( ဖရူဆို ဒေသ) နဲ့ ၁၅.၆% ကို ဖရူဆို ပြည်သူ့လွှတ်တော်နေရာတွေမှာ ရရှိခဲ့တာတွေ့ရပါတယ်။ အဲဒီ မဲဆန္ဒနယ်ပေါင်း ၁၉ နေရာမှာ NLD က ၁၅ နေရာ အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ကျန် ၄ နေရာကို ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီက ရရှိခဲ့ပါတယ် ( တစ်သီးပုဂ္ဂလအနေနဲ့ အနိုင်ရသော ကြံ့ခိုင်ရေးဝန်ကြီးတစ်ဦးအပါအဝင်) ။ ၂၀၁၅ မဲရလဒ်တွေအရ ကယားပါတီ ၂ ခုစလုံးရဲ့ မဲရရှိနိုင်မှုဟာ အများကြီးမျှော်လင့်လို့ မရနိုင်ဘူးဆိုတာ တွေ့ရပါတယ်။ သို့သော်လည်း ၂၀၁၅ တုန်းက NLD ပါတီရဲ့ နိုင်ငံရေးအရှိန်အဝါလှိုင်းက ကြီးခဲ့သလို အခု ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာတော့ " တိုင်းရင်းသားများ နိုးထလော့ တိုင်းရင်းသားပါတီကိုသာ မဲပေးပါ "ဆိုတဲ့ ဒေသတွင်း အမျိုးသားရေးစေ့ဆော်မှုလှိုင်းက အထိုက်အလျောက် ဂယက်ထနေတာ တွေ့ရပါတယ်။
ဒီဂယက်လှိုင်းဟာ ကယားပြည်နယ်ထဲမှာ ရှိတဲ့ မဲဆန္ဒရှင် ဒေသခံတိုင်းရင်းသားတွေဆီကို ဘယ်လောက်အထိ ရိုက်ခတ်ပြီး ဆန္ဒမဲတွေကို NLD နဲ့ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီတွေဆီကနေ ပေါင်းစည်းလိုက်တဲ့ ကယားပြည်နယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီဆီကို ပြောင်းလဲပို့ဆောင်ပေးနိုင်မလဲဆိုတာ စိတ်ဝင်စားဖွယ်စောင့်ကြည့်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ဖရူးဆိုဒေသမှာ ကယားပါတီတွေ အားကောင်းမှုကို တွေ့မြင်ရပြီး ဖားဆောင်းမှာလည်း ထောက်ခံမှု အတော်အသင့် အင်အားရှိတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဗိုလ်ချုပ်ရုပ်တုဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုကနေ ရရှိထားတဲ့ အမျိုးသားရေစေ့ဆော်မှု အရှိန်အဟုန်ဟာ အဲဒီဒေသတွေမှာ ကယားပါတီအတွက် အခြေအနေကောင်းတွေ ဖန်တီးပေးနိုင်သလို ဗိုလ်ချုပ်ရုပ်တုဆန့်ကျင်ရေး ကရင်နီလူငယ်လှုပ်ရှားမှု ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးကလည်း ဖရူးဆိုး ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်ကနေ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ လက်ရှိ NLD ပါတီရဲ့ကယားပြည်နယ်အတွင်း အကွဲအပြဲအခြေအနေများအရ အရှုပ်အထွေးရှိနေပြီး လက်ရှိ NLD အမတ်ဟောင်းတချို့ ပါတီကထွက်ကာ တသီးပုဂ္ဂလ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မှာဖြစ်တဲ့အတွက် အဲဒီဂယက်က ကယားပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ်အချို့မှာ မဲကွဲမှုတွေရှိနိုင်ပါတယ်။ သို့သော်လည်း ဒီအခြေအနေဟာ ကယားပါတီထက် ဒုတိယမဲအများဆုံးရခဲ့တဲ့ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီအတွက် အခြေအနေကောင်းကို ဖန်တီးပေးသလိုဖြစ်ပြီး တပန်းသာသွားစေဖို့ အကြောင်းရှိနိုင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် NLD အနေနဲ့ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကို မဲကွာဟချက် ကျဉ်းမြောင်းစွာ (၄၃.၈၂-%- ၃၆.၂၇% ) နဲ့ အနိုင်ရရှိခဲ့တဲ့ ဖားဆောင်း ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်ဟာ ဒီတကြိမ်မှာတော့ စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ အခြေအနေမှာရှိနေပါတယ်။
မွန်ပြည်နယ် ချောင်းဆုံတံတားပြဿနာကဲ့သို့ လူမျိုးရေးနိုးကြားမှုကို နှိုးဆွပေးသော အဖြစ်အပျက်မျိုး ရှိခဲ့တဲ့အပြင် ကယားပြည်နယ်တွင်းရွေးကောက်ပွဲမှာ မတူထူးခြားတဲ့ နောက်ထက်အဖြစ်အပျက်တစ်ခု ကယားပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် ထုတ်ပယ်ခံရခြင်းနဲ့ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာဖြစ်ပါတယ်။ ကယားဝန်ကြီးချုပ်ပြဿနာဟာ သာမန်အားဖြင့် NLD ပါတီတွင်း ပြဿနာလို့ ဆိုနိုင်ပေမယ့် ဒေသခံပြည်သူလူထုအတွင်း ရိုက်ခက်မှုရှိစေတဲ့ အချက်ကတော့ ဝန်ကြီးချုပ်အပေါ် စွပ်စွဲပြစ်တင်မှုမှာတင်ပြထားတဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်ရဲ့ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဘဏ္ဍာ ရေးဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုပဲဖြစ်ပါတယ်။ NLD ပါတီဗဟိုနဲ့ အစိုးရက တုန့်ပြန်မှုများ၊ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုများလုပ်ဆောင်ခဲ့သော်လည်း စွပ်စွဲချက်ပါ ဘဏ္ဍာရေးပြဿနာတွေ မေးခွန်းတွေကို အများပြည်သူ နားလည်စွာ သိရှိနိုင်အောင် ဖြေရှင်းပေးနိုင်ခြင်းမရှိတာ တွေ့ရသလို စွပ်စွဲခံ ဝန်ကြီးချုပ်ကို အကာအကွယ်ပေးလိုတဲ့ သဘောသာ သက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီလို အများပိုင်ငွေကြေးကို လွဲမှားစွာသုံးစွဲခဲ့တယ်လို့ ကျော်ဇော်မှုဖြစ်ပေါ်စေခြင်းဟာ သာမန်ပြည်သူလူထုရဲ့ အတွေးအမြင်မှာ ပြောင်းလဲသက်ရောက်မှုကို အလွယ်တကူဖြစ်စေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကယားပြည်နယ် ရွေးကောက်ပွဲအခင်းအကျင်းမှာ NLD အနေနဲ့ တိုင်းရင်းသားအခွင့်အရေးမြှင့်တင်ရေး၊ ကရင်နီအမျိုးသားရေးဖိအားကို ခုခံတွန်းလှန်ရာမှာ ဒီဒဏ်ရာဒဏ်ချက်ဟာ NLD ရဲ့ ခုခံအား အပေါ် ဘယ်လောက်ထိ ထိုးနက်ထိရောက်မှုရှိမလဲဆိုတာလည်း အထူးစောင့်ကြည့်ရမယ့် အချက်တစ်ချက်ပဲဖြစ်ပါတယ်။၂၀၂၀ ကယားပြည်နယ်တွင်းရွေးကောက်ပွဲ အလားအလာကို ခြုံငုံသုံးသပ်ရရင် NLD က လက်ရှိ ရရှိထားတဲ့ ၁၅ နေရာထဲက အနည်းဆုံး ၃ နေရာကို လက်လွှတ်ရဖို့ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေ ရှိနေတယ်လို့ ဆိုချင်ပါတယ်။
၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲကနေ မွန်ပြည်နယ်ရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ နိုင်ငံရေးစစ်တမ်းကို လေ့လာကြည့်မယ်ဆိုရင် မွန်ပြည်နယ်အတွင်း ဖွဲ့စည်းတည်ရှိနေတဲ့ မြို့နယ် ၁ဝမြို့ နယ်ကို တစ်ခြမ်းစီခြမ်းကာ မဲဆန္ဒနယ် ၂၀ သတ်မှတ်ကျင်းပခဲ့တာတွေ့ရပြီး NLD က ၁၆ နေရာ နဲ့ မွန် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့က ၄ နေရာမှာ အနိုင်ရရှိခဲ့တာတွေ့ရပါတယ်။ မွန်အမျိုးသားဒီမိုကရေစီပါတီ အနိုင်ရခဲ့တဲ့ နေရာတွေကတော့ ကျိုက်မရော (၂)၊ မုဒုံ(၂)၊ ရေး (၁) နဲ့ သံဖြူဇရပ် (၂) တို့ဖြစ်ပါတယ်။ အဆိုပါ မွန်အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ပါတီသည်လည်း ၁၉၉၂ မှာ ဖျက်သိမ်းခံခဲ့ရပါတယ်။ ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာတော့ ဒေသတွင်း မွန်တိုင်းရင်းသားကိုယ်စားပြုအနေနဲ့ မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာဒီမိုကရေစီပါတီက ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ရလဒ်အနေနဲ့တော့ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ၇ နေရာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ၃ နေရာ အနိုင်ခဲ့ သလို အမျိုးသားလွှတ်တော်မှာ ၈ နေရာပြိုင်ပြီး ၃ နေရာ အနိုင်ရရှိခဲ့ပါတယ်။
၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲထဲက ပြည်နယ်ရွေးကောက်ပွဲတွေထဲမှာ မွန်ပြည်နယ်ဟာ အင်အားကြီး ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကို ဒေသခံ တိုင်းရင်းသားပါတီက မဲရလဒ်ကောင်းကောင်းနဲ့ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခဲ့တဲ့ ပြည်နယ် ဖြစ်နေတာလည်း တွေ့ရပါတယ်။ မွန်ပါတီရဲ့ ရှုံးခဲ့တဲ့နေရာတွေမှာ ရခဲ့တဲ့ မဲရလဒ်ဟာလည်း အတော်လေး အားကောင်းခဲ့တာတွေ့ရပါတယ်။ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲကတော့ တစ်နိုင်ငံလုံးမှာ NLD ပွဲလည်းဖြစ်ခဲ့သလို မွန်ပြည်နယ်ရွေးကောက်ပွဲရဲ့ ပြည်သူ အမျိုးသား လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ပေါင်း ၂၂ နေရာ မှာလည်း NLD က ၂၁ ရာ အနိုင်ရခဲ့ပြီး မွန်အမျိုးသားပါတီက တစ်နေရာသာ အနိုင်ရရှိခဲ့ပါတယ်။ ( ၆ နေရာ မှာ မွန်ပါတီများ ဝင်မပြိုင်ခဲ့ )။ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲမှာတော့ မွန်တိုင်းရင်းသားကိုယ်စားပြုပြီး မွန်အမျိုးသား ပါတီနဲ့ မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာဒီမိုကရေစီပါတီ နှစ်ခု ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ထူးခြားတာက မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီဟာ ၂၀၁၀ မှာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့စဉ်က ရရှိခဲ့တဲ့ မဲရလဒ်ကို ၂၀၁၅ မှာ မရရှိတော့ပဲ အတော်လေး လျော့ကျသွားတာတွေ့ရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် နေရာအတော်များများမှာ ရမဲများဟာ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီရဲ့ရမဲအောက်ကို ရောက်သွားတာတွေ့ရပါတယ်။ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် မွန်ပါတီ ၂ ရပ် ရဲ့ မဲရလဒ်ပေါင်းခြင်းဟာလည်း နေရာအတော်များများမှာ NLD နဲ့ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီရဲ့ ရမဲတွေကို မမီတာတွေ့ရပါတယ်။ မုဒုံ ပြည်သူ့လွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်မှာဆိုရင် မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာဒီမိုကရေစီပါတီက တစ်မဲမှ မရတဲ့အထိ မဲနည်းပါးခဲ့တာ တွေ့ရပါတယ်။
သို့သော် ရေး ပြည်သူ့လွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်မှာတော့ မွန် ၂ ပါတီ စလုံးရဲ့ ရမဲတွေဟာ အတော်အားကောင်းတာ တွေ့ရပါတယ်။ ရေးမှာ NLD အနိုင်ရရှိသွားခဲ့ပေမယ့် မွန်ပါတီ ၂ ပါတီ ရရှိခဲ့သော မဲအရေအတွက် ၂ ခုပေါင်းရင် NLD ကို နိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် မွန်ပါတီ ၂ ခုပေါင်းဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့တာဟာ မှန်ကန်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်လို့ ပြောနိုင်ပါတယ်။ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ် အနေအထားအရတော့ မွန်ပါတီ နှစ်ပါတီလုံးဟာ မုဒုံ နဲ့ ရေးမှာ မဲရလဒ် အတော်ကောင်းတာကို တွေ့ရတဲ့အတွက် အခုလာမယ့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာ အဲဒီ ၂ နေရာကို အခြေပြုထားတဲ့ မဲဆန္ဒနယ်တွေမှာ ပေါင်းစည်းလိုက်တဲ့ မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီက အခြေအနေ ပိုကောင်းနိုင်ပါတယ်။ တိတိကျကျပြောရရင် ရေး နဲ့ မုဒုံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၆ နဲ့ ၇ တို့ဖြစ်ပါတယ်။ မွန်ပါတီ ၂ ပါတီ ပေါင်းစည်းလိုက်ပြီး တစ်ပါတီထဲအနေနဲ့ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မှာ ဖြစ်သော်လည်း ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် မဲဆန္ဒ နယ်အားလုံးမှာ ယှဉ်ပြိုင်မှာမဟုတ်ပဲ မွန်ပြည်နယ်ရဲ့ ပြည်ထောင်စုမဲဆန္ဒနယ် ၂၂ နေရာမှာ ၄ နေရာ ချန်လှပ်ပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော် ၈ နေရာနဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော် ၁၀ နေရာအတွက်ပဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ အများစိတ်ဝင်တစားရှိကြတဲ့ ချောင်းဆုံနိုင်ငံရေးကို ရှေ့နောက် အနည်းငယ်လေ့လာပြီး ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအပေါ် သက်ရောက်နိုင်အားကို သုံးသပ်ချင်ပါတယ်။ ချောင်းဆုံရဲ့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတံတားဖြစ်စဉ်ဟာ ချောင်းဆုံနဲ့ မွန်ပြည်ဒေသတွင်းတင်မက အခြားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများနေထိုင်ရာ ပြည်နယ်များရဲ့ နိုင်ငံရေးအင်အားစုတွေဆီအထိ ရိုက်ခတ်မှု ပြင်းခဲ့တာတွေ့ရပါတယ်။ အထက်မှာတင်ပြခဲ့သလို ချောင်းဆုံတံတားဖြစ်စဉ်ဟာ NLD ပါတီရဲ့ အငြင်းပွားဖွယ် ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုကို အင်အားသုံးချမှတ်အကောင်အထည်ဖေါ်ဆောင်မှုကိုရော ဒေသတွင်း လူမျိုးရေးနိုင်ငံရေး အဆိုင်အခဲများအပေါ် အလေးအနက်မထားရှိနိုင်မှုကိုပါ ထင်ရှားစေခဲ့သလို တစ်ဆက်တည်းကျရောက်လာတဲ့ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲမှာပါ NLD အတွက် အရှုံးရလဒ် ထွက်ပေါ်လာခဲ့တာကြောင့် ပြည်နယ်အသီးသီးက တိုင်းရင်းသားအရေးကို မြှင့်တင်လိုတဲ့ အင်အားစုများအတွက် စံပြ ဥပမာကောင်းဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။ တကယ်တော့ မွန်ပြည်နယ် ချောင်းဆုံမြို့နယ်ဟာ NLD ရဲ့ အမာခံမဲဆန္ဒနယ်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ ပြောရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာ အခု NLD ရဲ့ ဗဟိုအလုပ်မှုဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဦးအောင်ကြည်ညွန့်နဲ့ ဒေါ်ခင်ဌေးကြွယ်တို့ဟာ ချောင်းဆုံမဲဆန္ဒနယ်ကနေ အောင်ပွဲခံခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ NLD ပါတီ မပါဝင်ခဲ့ပဲ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီက အသာစီးရခဲ့တဲ့၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာတောင် ချောင်းဆုံမဲဆန္ဒနယ်ဟာ ဝင်ရောက်အရွေးခံခဲ့တဲ့ မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာပါတီကိုပဲ အနိုင်ပေးခဲ့တာတွေ့ရပါတယ်။
သို့သော်လည်း တံတားနာမည်ပေးခြင်းဂယက်ကြောင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီခေတ်ကတောင် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီက အရှုံးနဲ့ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရတဲ့ ချောင်းဆုံမဲဆန္ဒနယ်မှာ NLD ခေတ်မှာ ကျင်းပတဲ့ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ရောက်မှ ကြံခိုင်ရေးပါတီက အနိုင်ရရှိသွားတာကို အံသြကြီးစွာတွေ့မြင်ရပါတယ်။ ဒါကြောင့် ချောင်းဆုံရဲ့ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ ၂၀၁၇ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွေရဲ့ ကိန်ဂဏန်းအချက်အလက်တွေကို ချိန်ထိုးပြီး ပြောင်းလဲချက်တွေကို အရင်လေ့လာကြည့်တဲ့အခါမှာတော့ ၂၀၁၇ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲမှာ၂၀၁၅ တုန်းက မဲလာပေးသူ ၆ ထောင် ခန့် မဲလာမပေးတာ တွေ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်လို့ စိတ်ဝင်စားမှု လျော့ကျတာဖြစ်နိုင်သလို တံတားကိစ္စကြောင့် စိတ်ပျက်ပြီး လာမပေးတာလည်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ မဲရုံ မဲရလဒ်တွေရဲ့ ထူးခြားချက်တွေကို လေ့လာကြည့်တဲ့အခါမှာ NLD ပါတီဟာ ၂၀၁၅ တုန်းကထက် မဲတစ်သောင်းကျော် လျော့ပြီးရတာတွေ့ရသလို ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီက ၂၀၁၅ တုန်းကထက် မဲ ၃ ထောင်နီးပါး ပိုရတာတွေ့ရပါတယ်။ ဒါကြောင့် NLD ပါတီက ဆုံးရှုံးသွားတဲ့ မဲတစ်သောင်းမှာ လာမပေးတဲ့ မဲ ၆ ထောင်ပါတယ်ဆိုရင်တောင် မဲ၃ ထောင်လောက်က ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကို ရောက်သွားပြီး ကျန်မဲတွေက မွန်ပါတီဆီ ရောက်သွားတယ်လို့ ယူဆနိုင်ပါတယ်။ မွန်ပါတီတွေရဲ့ ရမဲကွာခြားချက်ကို ကြည့်တဲ့အခါ မွန်အမျိုးသားပါတီက ၂၀၁၅ တုန်းကထက် ၈၉၂ မဲ လျော့ပြီးရတာ တွေ့ရပါတယ်။ မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာဒီမိုကရေစီပါတီကတော့ ၂၀၁၅ တုန်းကထက် ၆၈၁ မဲ ပိုရတာတွေ့ရပါတယ်။ ဒီကိန်းဂဏန်းတွေအရ တံတားကိစ္စကြောင့် NLD မဲတွေ လျော့ကျသွားတာ သေချာနေပေမယ့် တံတားကိစ္စကို အကြောင်းပြုပြီး မွန်ပါတီတွေ မဲ ပိုရလာတယ်လို့ ပြောလို့မရနိုင်တာကို တွေ့ရပါတယ်။
ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတာက ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်တွေက ပြောကြသလို ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားလှယ်လောင်းကိုယ်တိုင်က ချောင်းဆုံမဲဆန္ဒနယ် ဒေသခံပြည်သူလူထု အကြားမှာ ရေပန်းစားကျော်ကြားမှု ရှိနေတာကြောင့်ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအခြေအနေကို ခန့်မှန်းသုံးသပ်ကြည့်တဲ့အခါ မွန်ပါတီပေါင်းစည်းခြင်းကြောင့် အမျိုးသားရေးစိတ်ပြင်းထန်တဲ့ နေရာတွေမှာ နိုးကြားမှုတွေဖြစ်ပေါ်ပြီး မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီက အနိုင်ရရှိနိုင်ပါတယ်။ ချောင်းဆုံမြို့နယ်အခြေအနေကတော့ ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာ မွန်ပါတီအနိုင်ရခဲ့ဖူးတဲ့ သာဓကရှိသလို ၂၀၁၇ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲမှာ အနိုင်ရရှိခဲ့တဲ့ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားလှယ်ဟာလည်း လာမယ့် ၂၀၂၀ မှာ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကနေ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင် အရွေးခံခြင်းမရှိတော့ပဲ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကို ပြောင်းရွှေ့ ယှဉ်ပြိုင်ထားတာကြောင့် မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီအတွက် အောင်ပွဲကို အများကြီးမျှော်လင့်နိုင်တာ တွေ့ရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီကနေ ဝင်ရောက်အရွေးခံမယ့် ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းဟာ ယခင် ၂၀၁၅ မှာ ပြည်နယ်လွှတ်တော် ချောင်းဆုံ အမှတ် ၁ မဲဆန္ဒနယ်မှာ NLD ပါတီ ကိုယ်စားပြုပြီး ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ဖူးတဲ့ ကိုယ်စားလှယ်ဟောင်းတစ်ဦးလည်း ဖြစ်နေပါတယ်။ အဆိုပါ NLD ကနေ နှုတ်ထွက်ပြီး မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီကို ကူးပြောင်းလာတဲ့ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းဟာ ၂၀၁၅ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲကို NLD ကိုယ်စားလှယ်အနေနဲ့ ဝင်ခဲ့စဉ်က မဲရှုံးခဲ့သော်လည်း မဲရရှိမှု ရာခိုင်နှုန်းဟာ ၂၉.၅၁% ရရှိခဲ့တာကြောင့် အနိုင်ရရှိသွားတဲ့ မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းရဲ့ ရမဲရာခိုင်နှုန်း ၃၄.၉% နဲ့ ယှဉ်ရင် အာတော်လေး အားကောင်းခဲ့တယ်လို့ ပြောနိုင်တာကြောင့် ဒီတကြိမ် ချောင်းဆုံမှာ မွန်ပါတီကိုယ်စား ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာတဲ့အခါ အခြေအနေကောင်းနိုင်တယ်လို့ သုံးသပ်နေကြပါတယ်။
ဘာပဲပြောပြော ယခု ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ မဲဆွယ်စည်းရုံးပွဲတွေမှာ အင်အားပြသနိုင်မှုအနေအထားနဲ့ အမျိုးသားရေးစေ့ဆော်မှုတွေကတော့ မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီအတွက် အနည်းဆုံး ရေး၊ ချောင်းဆုံ နဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော် အမှတ် ၆ နဲ့ ၇ စတဲ့ ၄ နေရာမှာ အောင်ပွဲရရှိဖို့ မျှော်မှန်း နိုင်မယ်လို့ သုံးသပ်ပါတယ်။ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲမှတ်တမ်းအရ မွန်ပြည်နယ်မှာ မဲပေးခွင့်ရှိသူ ၁၅ သိန်းကျော်ရှိပေမယ့် ပြီးခဲ့တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲမှာ လူ ၇ သိန်းကျော်၊ မဲဆန္ဒရှင်ထက်ဝက်ခန့်သာ လာရောက်မဲပေးခဲ့တာ တွေ့ရပါတယ်။ အကယ် ၍ မဲပေးသူရာခိုင်းနှုန်း တိုးလာခဲ့မယ်ဆိုရင်လည်း ပါတီတစ်ခုချင်းစီရဲ့ ရလဒ်အပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်မှု ရှိနိုင်မလဲဆိုတာကလည်း ထည့်စဉ်းစားရမယ့် အချက်တစ်ချက်ဖြစ်ပါတယ်။
ရည်ညွှန်း : ၁။ ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ထုတ်ပြန်ချက်များ
၂။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် မေလ (၂၇) ရက်နေ့ တွင် ကျင်းပခဲ့သော ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ မှတ်တမ်း ( ခင်ကျော်ဟန်)
၃ ။ တိုင်းရင်းသားပါတီများမှ ထုတ်ပြန်ချက်များ သတင်းလွှာများ
(စာရေးသူ ကိုသီဟသွေးသည် ဝါရင့်သတင်းစာဆရာတစ်ဦးဖြစ်သကဲ့သို့ မြန်မာ့နိုင်ငံ့ရေးအကြောင်းလေ့လာရေးသောနေသော ဆောင်းပါးရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဤဆောင်းပါးသည် စာရေးသူ၏ ဝေဖန်သုံးသပ်ချက်သာဖြစ်ပြီး Myanmar Now ၏ အာဘော်မဟုတ်ကြောင်း အသိပေးအပ်ပါသည်။)
Donate
လွတ်လပ်တဲ့ မီဒီယာအဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံမှာ ရေရှည်ရပ်တည်နိုင်ရေးအတွက် သင်တို့ အကူအညီကို လိုအပ်နေပါတယ်။
